جمهوری اسلامی و نمايندگان قدرتهای جهانی در شرایطی به میز مذاکرات هسته ای دراستانبول باز می گردند ، که درهیچ یک از طرفین نشانهای از انعطاف دیده نمی شود و ازمدتها قبل سئوالات زیادی برای افکار عمومی جهانی پيرامون اين مرحله از پرونده هسته ای جمهوری اسلامی درقبال اين محتمل که چنانچه این دور از مذاکرات فیمابین طرفین به شکست بیانجامد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ مطرح بوده است!به خاطر داريم که چند هفته پیش کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و سعید جلیلی ، مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران پس از دو روز مذاکره در ژنو، در کنفرانس های خبری جداگانه ای روایت خود را از نتیجه آن مذاکرات ارائه و طرح دو نقطه نظر کاملاً متقابل از سوی اين دو بيش از پيش بر نگرانی های جامعه بین المللی افزود. اما دراين ميان نتیجه آن دو روز گفت و گو، توافقی برای ادامه مذاکرات درتاريخ اول بهمن ماه سالجاری دراستانبول بود. ماحصل مذکرات ژنو اين بود که خانم اشتون مدعی شد ایران پذیرفته تا دراستانبول پيرامون برنامه اتمی اش مذاکره کند، درحالی که آقای جلیلی به شدت این ادعا را رد کرد و موضوع مذاکرات استانبول را همکاری حول نقاط مشترک طرفین عنوان نمود. آنچه از فحوای کلام دو طرف برمی آيد این است که دو طرف مذاکره دو موضوع و دوموقعيت متفاوت را برای گفت و گو با طرف مقابل مطمح نظر داشته و دارد.
درهمين رابطه سايه تحريم های بین المللی غرب به واسطه چهار قطعنامه شورای امنيت سازمان ملل متحد عليه جمهوری اسلامی ، فاکتوری است که در مذاکرات مورد نظر به عنوان عاملی برای تعامل و يا تقابل همواره مورد توجه طرفين خواهد بود. مقامات جمهوری اسلامی معتقدند که تحریم های بین المللی بی اثر بوده و به همين دليل غربی ها بارديگر مترصد بازگشت به ميز مذاکره با ايران شده اند. اما جمهوری اسلامی درهمين ارتباط ادعای بزرگتری نيز داشته و می گوید که سخت گیری های بین المللی اعتماد به نفس متخصصان ایرانی را افزایش داده و درهمين رابطه چنانچه قدرت های جهانی سوخت مورد نیاز رآکتور تحقیقاتی تهران را تأمین می کردند، جمهوری اسلامی اکنون توانایی غنی سازی اورانیوم تا مرز ۲۰ درصد و تبدیل آن به میله و صفحه سوخت را به دست نمی آورد. اما دولت های غربی معتقدند که تحریم های بين المللی اعمال شده بر آن کشور، از سرعت پیشرفت هسته ای ایران کاسته است. از طرفی همچنان خطر اعمال تحريم های جديد و شديدتری عليه ایران در قالب تحريم های يک جانبه از سوی اقطاب مهم سیاسی و اقتصادی جهان کاملاً مرتفع نشده است.
احتمالاً به همين دليل است که روسها در آستانه نشست استانبول سعی در تلطيف فضای حاکم برآن مذاکرات را داشته اند. سرگئی لاوروف وزیر امورخارجه روسیه می گوید که درمذاکرات پیش رو بر سر فعالیتهای هستهای ایران، لازم است احتمال لغو یا کاهش تحریمهای بینالمللی نیز درنظر گرفته شود. آقای لاوروف روز پنجشنبه ۳۰ دی (۲۰ ژانویه) رویکرد روسیه و دیگر حاضران در مذاکره با جمهوری اسلامی را مبتنی بر حل و فصل مشکلاتی که تاکنون در برنامه ی هستهای ایران حل نشده باقی مانده، طرح نمود. اين مقام عالی رتبه روسی معتقد است که این گفت و گوها تنها یک موضوع ندارد و لغو تحریم های بین المللی علیه جمهوری اسلامی درصورت همکاری آن کشور با جامعه بین المللی هم می تواند مورد بحث و فحص قرار گیرد. وزیر خارجه روسیه دستيابی طرفهای مذاکره کننده را به نقطه نظری مشترک بر سر موضوعات مورد بحث و همچنين تعیین و تدوين چارچوبی مشخص برای مذاکرات آینده را دستاوردی مطلوب برای مذاکرات استانبول ارزيابی کرده است. البته درهمين رابطه برخی هم نقطه نظرات آقای لاوروف را پاسخی به فرافکنی های جمهوری اسلامی درقبال موضوعات مورد بحث در این دور از مذاکرات تحليل نموده اند.
اين درحالی است که مقامات رسمی کشورهای عضو گروه ۱+۵، مذاکرات استانبول را فرصتی دانسته که با پذيرش خواسته های شورای امنیت از سوی نمايندگان جمهوری اسلامی، می توان مانع اعمال تشدید تحریمهای بینالمللی علیه ایران گردند. محمود احمدینژاد رئیس جمهوری خودخوانده ایران، حضور نمایندگان این گروه در مذاکرات استانبول را نشانه تلاش آنها برای یافتن راهی به منظور تفاهم با جمهوری اسلامی دانسته و همچنين تأکيد کرده که برنامه های اتمی جمهوری اسلامی تغييرناپذيراست!!
این درحالی است که مقامات جمهوری اسلامی همچنان فکر می کنند، که طرف مذاکره کننده از جانب جامعه بین المللی فردی همچون سولاناست ، که با صبر و حوصله يک ديپلمات کارکشته، به دفعات با مذاکره کننده های مختلف جمهوری اسلامی به گفت و گوهای دفع الوقتی تن دهد! از طرف دیگر شمارش معکوس برای جمهوری اسلامی و چامعه جهانی مدتی است که آغاز شده و زمان زيادی برای دو طرف برای حل و فصل پرونده هسته ای ایران باقی نمانده است.؟! لذا مقامات جمهوری اسلامی درمقابل پیشنهاد همکاری در زمینه هایی همچون"مدیریت جهانی" یا "امنیت منطقه ای"، درصدد است تا غرب "هسته ای شدن" ایران را به رسمیت بشناسد. اما مذاکره کنندگان ایرانی به خوبی واقفند که قدرت های غربی درشرایط کنونی حاضر به پذيرش چنین پیشنهادی نخواهند بود. لذا خود را از قبل برای مذاکراتی تهاجمی آماده کرده اند. شايد اعلام آزمايش يک نوع موشک ضدهوايي از نوع "هاگ های" آمريکايي از ناحيه مقامات نظامی جمهوری اسلامی در آستانه برگزاری نشست مهم سیاسی استانبول را بتوان درهمين راستا مورد ارزيابی قرار داد. دولت کودتايي ایران طی سالهای اخير به شدت بدنبال خریداری سیستم پیشرفته ضدموشکی اس-۳۰۰ روسی ، یکی از پیشرفته ترین موشک های ضدهوایی در جهان که می تواند ۱۰۰ هدف را در آسمان ردیابی کند، بوده است.
موضوع دیگری که احتمالاً به عنوان محور مذاکراتی سعيد جليلی و تيم همراهش برای به بیراهه بردن اين دور ازمذاکرات مطرح خواهد شد، رفتار دوگانه ای است که قدرت های جهانی دربرابر جمهوری اسلامی و اسرائیل نشان می دهند. به گفته مقامات جمهوری اسلامی ، اسرائیل نه تنها به سلاح های اتمی دست يافته ، بلکه به معاهده منع گسترش سلاح های اتمی نيز ملحق نشده و از طرفی هم به ميزانی که جمهوری اسلامی به تلاش برای دستیابی به چنین سلاحی متهم است، تحت فشار بین المللی قرار ندارد. اما به نظرمی رسد که این مواضع تهاجمی بیش از آن که مطمح نظر آگاهان سیاسی درجهان و منطقه باشد، صرفآً درجهت هرگونه اثر گذاری احتمالی بر افکار عمومی داخلی و خارجی پيش بینی شده و بسیارغيرمحتمل می نمايد که مقامات دولت کودتايي درایران مترصد آن باشند که با طرح این موضوعات رفتار اعضای شورای امنیت را عملاً واجد تغییراتی قابل توجه قراردهند!
لذا چنانچه مذاکره کنندگان جمهوری اسلامی همانند دفعات مکرر قبلی و طی سالهای متمادی حاضر به گفت و گو درقبال نگرانی های هسته ای غرب نباشند و یا حداقلی از پیشرفت دراین زمینه را به دست طرف مقابل ندهند، می بایست از هم اکنون این دور از مذاکرات جمهوری اسلامی و قدرت های جهانی را واجد صفت شکست خورده ارزيابی نمود. دراين صورت در وهله اول ايالات متحده آمریکا و مجموعه ی کشورهای هم پيمانش از جمله اتحادیه اروپايي ، ژاپن ، کانادا و استراليا تشدید اعمال تحریم های یک جانبه عليه جمهوری اسلامی را به طور قطع مورد توجه جدی قرارداده و بر فهرست های قبلی خواهند افزود. همچنين دور تازه ای از رفت و آمدهای سياسی غرب برای ترغیب چین و روسیه برای تشدید تحریم های سازمان ملل آغاز خواهد شد. شايد سفر روزهای اخير رئيس جمهوری چين به آمريکا در آستانه نشست استانبول را بتوان مستمسکی برای گفت و گو ميان رؤسای جمهوری دو ابرقدرت جهانی درهمين رابطه ارزیابی نمود.
اما درتحليل تحولات سياسی نمی توان از وقوع هرگونه رخدادی غيرمترفبه و يا بروز چرخشی دور از انتظارغفلت نمود. برای نمونه شايد امکان تبادل سوخت که ازمدتها قبل ميان دو طرف مطرح بوده ، تابع متغيری باشد که درمذاکرات استانبول بروز و بن بست هسته ای را برای دست کم مدتی از محاق خارج نمايد؟! اما به واقع اراده سیاسی دو طرف برای خروج از اين بن بست وجود دارد؟!
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر