ایلنا: هزاران عكس، نمايشنامه، نقشه و كتاب داخل كارتونهايي خاك گرفته در انباري در كتابخانه تئاتر شهر نگهداري ميشوند كه به آن عنوان مخزن دادهاند. وضعيت اسفبار كتابها و اسناد مكتوب در اين انبار اين حتم را در ذهن ايجاد ميكند كه انگار قرار نيست در شهر ما؛ تهران؛ نابود كردن ميراث گذشتگان رو به پايان برود. هر بار نابودي لباسي تازه به تن ميكند و نابودي امروز؛ در لباس كتابخانهي مهمترين مركز تئاتر كشور به جان هنر تئاتر اين كشور افتاده است. لباسي كه از مدتها پيش به خاموش كردن چراغ تئاتر كمر بسته است و حال به كتابها و نمايشنامههاي آن نيز رحم نميكند.
در بالاترين بخش مجموعهي تئاترشهر؛ كتابخانهاي قرار دارد كه جز چند كارمند؛ از هويت و وضعيت آشفته و اسفبار آن كسي خبري از آن ندارد.
انبار و مخزن اين كتابخانه قرار است روزي تبديل به تنها مركز اسناد و مدارك آرشيو تمامي هنرهاي نمايشي اين كشور از آغاز تاكنون بشود، اما امروز تنها موريانهها به رويايشان جنبهي واقعيت دادهاند و غذاي روزانه خود را با دست و دلبازي لابهلاي صفحات نمايشنامهها جستجو ميكنند تا آرشيو اندك بجا مانده از گذشتهي اين هنر 150 ساله؛ را به يغما ببرند.
كارتونهايي كه هنوز باز نشدهاند و كاملا مشهود است كه روزگاري در آنها مايع ظرفشويي نگهداري ميشده است. سطلها از بروشورهايي نگهداري ميكنند كه روزگاري نه چندان دور مخزن زباله بودهاند. صندليهاي شكسته و خاك خورده هم تنها تكيهگاه پوسترهاي پاره شدهاند.
آمد و شد به مخزن اين كتابخانه آزاد و راحت است و هركس ميتواند به راحتي به اسناد دسترسي داشته باشد چراكه اصلات فضايي براي نگهداري آنها وجود ندارد. مديران مركز هنرهاي نمايشي اين آرشيو را در گوشهاي به حال خود رها كردهاند تا سر فرصت اگر بودجهها امكان داد؛ سري هم به آنها بزنند و سهمي از بودجه براي دستكم غبارگيري از آنها صرف كنند.
جواد تولمي كه هماكنون مدير كتابخانه و مركز اسناد مجموعه تئاترشهر است، ميگويد: سالها در اين انبار بسته بوده است و كليد آن دراختيار سرايدار مجموعه تئاترشهر بوده و از آن بهعنوان انبار و مركز نگهداري وسايل اضافه و فرسوده استفاده ميشده است.
مدير اين كتابخانهي فرسوده ميگويد: در ميان كارتونهايي كه باز شدهاند، در بخش اسناد مركز هنرها نمايشي، اسناد و مدارك كل نمايشها ازجمله مجلهها، پوسترها، بروشورها، بريدههاي جرايد، نمايشنامههاي دستنويس و عكس و موارد مكتوب اداري كه در زمانها قبل نوشته شدهاند، ديده ميشود.
تولمي با تالم ميافزايد: از سال 1366 كه سنگ بناي كتابخانه زده شد؛ اين دغدغه وجود داشت كه مركز اسنادي هم در كتابخانه وجود داشته باشد ولي هيچ وقت بصورت مكانيزه و اصولي به اين امر توجه نشد. اسناد گردآوري ميشدند و به اين مركز ميآمدند ولي هيچ عمليات ويژه و خاصي كه قابليت استفاده داشته باشد، روي آنها انجام نميشد.
وي به قديميترين سندي كه تاكنون به آن برخورده است و خود يكي از اسناد مهم نمايشنامهنويسي كشور است، اشاره ميكند و ميگويد: متن نمايشنامهي اصفهاني چلمن اقتباس از كار يك نوكر و يك ارباب گلدوني است كه در سال 1301 ترجمه شده است و نسخهي اول نمايشنامهي آن موجود است. اين سند درحال حاضر قديميترين نمايشنامهي موجود است ولي آن هم در همين وضعيت ميان اسناد و نمايشنامهها و كتابهاي ديگر رها شده است. و البته بسياري سندهاي قديمي ديگر نيز در اينجا موجود است كه بايد آنها را لابهلاي كارتونها و سطلها پيدايشان كرد.
* هيچ فهرستي از اسناد و نمايشنامههاي تاريخي وجود ندارد
مدير كتابخانه مجموعه تئاترشهر با اشاره به اينكه بسياري از كارتونها و بستههاي موجود در اين انبار هنوز باز و رويت هم نشده است، ميگويد: بخشي از اين اسناد كه تاكنون در اين مجموعه باز و ديده شده است، مربوط به سال 1337 است. مجموعه تئاتر دهقان كه شامل نمايشنامههاي راديويي، مكاتبات اداري، مالي و نمايشنامههايي به زبان انگليسي است و بخش اعظمي از اسناد ثبتي كه مهر ثبت اسناد روي آنهاست، در اين انبار موجود است كه كمبود جا و نيروي متخصص؛ فرصت بررسي آنها را تا امروز به دست نداده است.
* لانهسازي امن موريانه و موجودات موذي
تولمي به زندگي نباتي موجودات موذي اين انبار اشاره كرده، ميگويد: چون از حضور اين سندها و انتقال آنها به اين مخزن كه زماني؛ انبار مجموعه تئاترشهر بوده و امروز نام مخزن را بر خود دارد، زمان زيادي ميگذرد و بسياري از سندها از اداره تئاتر به اين مركز در گذشته انتقال داده شده، و از آنجا كه فضايي كه براي نگهداري آنها تعبيه شده، نمور و تاريك است، زمينهي لازم براي زندگي موجودات موذي در بين اسناد فراهم شده است و آنها به راحتي لابهلاي مهمترين و تنها باقيماندههاي تئاتر كشور آمد و شد ميكنند.
* آخرين بخش بازسازي؛ مخزن اسناد
تولمي ميگويد: مديران مجموعه تئاترشهر مدتها پيش قول مساعد دادند كه بعداز اتمام بازسازي مراكز اصلي مجموعه يعني سالنها، به بازسازي كتابخانه و مخزن مبادرت ورزند البته اين قول منوط به اين بود كه بودجه تمام نشود و سنگاندازي هم براي بازسازي نشود كه هيچ ضمانتي براي آن وجود ندارد.
ميگويد: قرار است بخشي از فضاي روشنايي كه دركنار كتابخانه قرار دارد با آكواريوم شيشهاي به مخزن و فضاي مطالعه كتابخانه اضافه شود تا فضاي مطالعه از مخزن جدا شود.
ميافزايد: چون كتابخانه براي مديران سودآور نيست و آن را يك فضاي مرده ميدانند كه فعاليتآن در حد قرض دادن چند كتاب است، از اين رو تمام طرحهايي كه براي توسعهي اين مركز ارائه ميشود؛ با شكست روبرو ميشود.
* مديران مايوس شدند
تنها مدير در حاشيه رها شدهي تئاترشهر معتقد است: در دورههاي گذشته؛ مديران، فعاليتهايي را براي كتابخانه درنظر گرفته بودند اما چون نتيجه نداد، به كمكاري و كمتوجهي روي آوردند. بيتوجهي به خواستههاي مديران پيشين كتابخانه باعث شد كه همگي مايوس شده و اين بخش به حاشيه رانده شود.
تولمي ميگويد؛ اين كتابخانه يك كتابخانهي داخلي و تخصصي است، و اضافه ميكند: تبليغات و خدماتدهي اين مركز و نيز توجه مديران، پژوهشگران و اهالي تئاتر به اين مركز آنقدر پايين است كه كتابخانه به مركزي مرده بدل شده و آمد و شد پژوهشگران به آن بسيار كم است.
* كاملا سنتي و عقب مانده از مدرنيزاسيون
تولمي ميگويد: اين كتابخانه به هيچ نرمافزار جامع كتابداري مجهز نيست. هنوز استفاده از برگهدادن در آن رايج است و روشهاي منسوخ كتابداري هنوز در تنها كتابخانهي تخصصي تئاتر كشور و در قلب پايتخت كشور و تئاتر ايران؛ رايج است. كتابخانه از اينترنت و خط تلفن هم مستقل برخوردار نيست و خواستهي اين مركز براي اتصال به شبكه جهاني اينترنت تا امروز محقق نشده چراكه براي مديران بالادست ضرورت فعاليت بخش كتابخانه، اسناد و آرشيو هرگز حس نشده است.
* ديجيتالي كردن اسناد و مدارك!
تولمي خودش طرحها و ايدههايي براي گسترش فعاليت اين كتابخانه دارد، ميگويد: درصدد بوديم كه سايت كتابخانه را راهاندازي كنيم و از طريق آن بتوانيم به كاربراني كه در تهران نيستند؛ خدنات ارائه دهيم. همچنين با سر و سامان دادن به مخزن اسناد و اسكن، آنها را ديجيتالي كنيم و دراختيار محققان قرار دهيم اما امكان عملي شدن آن نيست.
او دربارهي توسعهي بخش اسناد معاصر هم ميگويد: در طرح جامعي كه براي اين مركز تهيه كردهايم؛ از تمام گروههاي تئاتري كه درحال حاضر به اجراي برنامه ميپردازند، خواستهايم كه سي دي، بروشور و متن نمايشي خود را براي ثبت در اختيار اين مركز قرار دهند. تا امروز ازسوي برخي گروههاي تئاتري استقبال شده اما ازسوي برخي هم خير.
راهاندازي بانك نمايشنامه هم از اين ايدههاست: درحال راهاندازي بانك نمايشنامه هستيم تا از طريق آن؛ نمايشها را ثبت و حقوق مولفان آن را حفظ كنيم. همچنين با قراردادن آنها روي اينترنت، زمينههاي استفاده آن را براي همگان فراهم آوريم.
* كتابخانهي خاموش؛ دوشيفت كار ميكند
مدير كتابخانه و مركز اسناد مجموعه تئاترشهر از فعاليت دو شيفته اين مركز خبر داده، ميگويد: اين كتابخانه از بعداز ماه مبارك رمضان؛ فعاليت خود را تا ساعت 7 ادامه ميدهد و اميد دارد تا پژوهشگران، محققان و خبرنگاران حوزه تئاتر براي بالابردن سطح معلومات خود به اين مركز مراجعه كنند.
* اززش سند كمتر از اجراي صحنهاي نيست
تولمي معتقد است: بخش بسيار مهمي از حافظهي تاريخي و گذشته ما از طريق اسناد و بروشورها به ما رسيده است كه متاسفانه با بيتوجهي امروز درحال نابودي كامل است. اسنادي كه در اين مخزن خوراك موريانهها ميشوند، زماني نه چندان فكر و روح مردم را تغذيه ميكردند. نداشتن بودجه و دغدغه نبودن اين مركز براي مديران تئاتري كشور؛ هميشه مسئلهاي بوده كه با تاسف بايد از آن ياد كرد.
* بودجه نداريم، در نزنيد!
در مجموعه تئاترشهر هيچ بخش و رديفي از بودجه براي كتابخانه درنظر گرفته نشده است. كتابخانه تا امروز تمام بودجهي دريافتي خود را براي خريد يا تهيهي اسناد يا حتي خريد سطلها و كارتونهاي موردنياز با خواهش و تمنا از مديران بالادست تئاتر به دست آورده است. مديران كتابخانه تئاترشهر همواره التماس كردهاند تا هر بار 50 يا 100 هزارتوماني از تنخواه مركز هنرهاي نمايشي دست مركز تحتامرشان را بگيرد. به همين علت است كه از سال 88 تاكنون هيچ كتابي براي آن خريداري نشده است.
و جملهي پاياني اين گزارش آن است كه: در برآورد مسئولان فني، ساماندهي مخزن و انبار كتابخانهي مركز هنرهاي نمايشي به 100 تا 150 ميليون هزينه نياز دارد. رقمي كه شايد هرگز برآورد آن اجرايي نشود.
در بالاترين بخش مجموعهي تئاترشهر؛ كتابخانهاي قرار دارد كه جز چند كارمند؛ از هويت و وضعيت آشفته و اسفبار آن كسي خبري از آن ندارد.
انبار و مخزن اين كتابخانه قرار است روزي تبديل به تنها مركز اسناد و مدارك آرشيو تمامي هنرهاي نمايشي اين كشور از آغاز تاكنون بشود، اما امروز تنها موريانهها به رويايشان جنبهي واقعيت دادهاند و غذاي روزانه خود را با دست و دلبازي لابهلاي صفحات نمايشنامهها جستجو ميكنند تا آرشيو اندك بجا مانده از گذشتهي اين هنر 150 ساله؛ را به يغما ببرند.
كارتونهايي كه هنوز باز نشدهاند و كاملا مشهود است كه روزگاري در آنها مايع ظرفشويي نگهداري ميشده است. سطلها از بروشورهايي نگهداري ميكنند كه روزگاري نه چندان دور مخزن زباله بودهاند. صندليهاي شكسته و خاك خورده هم تنها تكيهگاه پوسترهاي پاره شدهاند.
آمد و شد به مخزن اين كتابخانه آزاد و راحت است و هركس ميتواند به راحتي به اسناد دسترسي داشته باشد چراكه اصلات فضايي براي نگهداري آنها وجود ندارد. مديران مركز هنرهاي نمايشي اين آرشيو را در گوشهاي به حال خود رها كردهاند تا سر فرصت اگر بودجهها امكان داد؛ سري هم به آنها بزنند و سهمي از بودجه براي دستكم غبارگيري از آنها صرف كنند.
جواد تولمي كه هماكنون مدير كتابخانه و مركز اسناد مجموعه تئاترشهر است، ميگويد: سالها در اين انبار بسته بوده است و كليد آن دراختيار سرايدار مجموعه تئاترشهر بوده و از آن بهعنوان انبار و مركز نگهداري وسايل اضافه و فرسوده استفاده ميشده است.
مدير اين كتابخانهي فرسوده ميگويد: در ميان كارتونهايي كه باز شدهاند، در بخش اسناد مركز هنرها نمايشي، اسناد و مدارك كل نمايشها ازجمله مجلهها، پوسترها، بروشورها، بريدههاي جرايد، نمايشنامههاي دستنويس و عكس و موارد مكتوب اداري كه در زمانها قبل نوشته شدهاند، ديده ميشود.
تولمي با تالم ميافزايد: از سال 1366 كه سنگ بناي كتابخانه زده شد؛ اين دغدغه وجود داشت كه مركز اسنادي هم در كتابخانه وجود داشته باشد ولي هيچ وقت بصورت مكانيزه و اصولي به اين امر توجه نشد. اسناد گردآوري ميشدند و به اين مركز ميآمدند ولي هيچ عمليات ويژه و خاصي كه قابليت استفاده داشته باشد، روي آنها انجام نميشد.
وي به قديميترين سندي كه تاكنون به آن برخورده است و خود يكي از اسناد مهم نمايشنامهنويسي كشور است، اشاره ميكند و ميگويد: متن نمايشنامهي اصفهاني چلمن اقتباس از كار يك نوكر و يك ارباب گلدوني است كه در سال 1301 ترجمه شده است و نسخهي اول نمايشنامهي آن موجود است. اين سند درحال حاضر قديميترين نمايشنامهي موجود است ولي آن هم در همين وضعيت ميان اسناد و نمايشنامهها و كتابهاي ديگر رها شده است. و البته بسياري سندهاي قديمي ديگر نيز در اينجا موجود است كه بايد آنها را لابهلاي كارتونها و سطلها پيدايشان كرد.
* هيچ فهرستي از اسناد و نمايشنامههاي تاريخي وجود ندارد
مدير كتابخانه مجموعه تئاترشهر با اشاره به اينكه بسياري از كارتونها و بستههاي موجود در اين انبار هنوز باز و رويت هم نشده است، ميگويد: بخشي از اين اسناد كه تاكنون در اين مجموعه باز و ديده شده است، مربوط به سال 1337 است. مجموعه تئاتر دهقان كه شامل نمايشنامههاي راديويي، مكاتبات اداري، مالي و نمايشنامههايي به زبان انگليسي است و بخش اعظمي از اسناد ثبتي كه مهر ثبت اسناد روي آنهاست، در اين انبار موجود است كه كمبود جا و نيروي متخصص؛ فرصت بررسي آنها را تا امروز به دست نداده است.
* لانهسازي امن موريانه و موجودات موذي
تولمي به زندگي نباتي موجودات موذي اين انبار اشاره كرده، ميگويد: چون از حضور اين سندها و انتقال آنها به اين مخزن كه زماني؛ انبار مجموعه تئاترشهر بوده و امروز نام مخزن را بر خود دارد، زمان زيادي ميگذرد و بسياري از سندها از اداره تئاتر به اين مركز در گذشته انتقال داده شده، و از آنجا كه فضايي كه براي نگهداري آنها تعبيه شده، نمور و تاريك است، زمينهي لازم براي زندگي موجودات موذي در بين اسناد فراهم شده است و آنها به راحتي لابهلاي مهمترين و تنها باقيماندههاي تئاتر كشور آمد و شد ميكنند.
* آخرين بخش بازسازي؛ مخزن اسناد
تولمي ميگويد: مديران مجموعه تئاترشهر مدتها پيش قول مساعد دادند كه بعداز اتمام بازسازي مراكز اصلي مجموعه يعني سالنها، به بازسازي كتابخانه و مخزن مبادرت ورزند البته اين قول منوط به اين بود كه بودجه تمام نشود و سنگاندازي هم براي بازسازي نشود كه هيچ ضمانتي براي آن وجود ندارد.
ميگويد: قرار است بخشي از فضاي روشنايي كه دركنار كتابخانه قرار دارد با آكواريوم شيشهاي به مخزن و فضاي مطالعه كتابخانه اضافه شود تا فضاي مطالعه از مخزن جدا شود.
ميافزايد: چون كتابخانه براي مديران سودآور نيست و آن را يك فضاي مرده ميدانند كه فعاليتآن در حد قرض دادن چند كتاب است، از اين رو تمام طرحهايي كه براي توسعهي اين مركز ارائه ميشود؛ با شكست روبرو ميشود.
* مديران مايوس شدند
تنها مدير در حاشيه رها شدهي تئاترشهر معتقد است: در دورههاي گذشته؛ مديران، فعاليتهايي را براي كتابخانه درنظر گرفته بودند اما چون نتيجه نداد، به كمكاري و كمتوجهي روي آوردند. بيتوجهي به خواستههاي مديران پيشين كتابخانه باعث شد كه همگي مايوس شده و اين بخش به حاشيه رانده شود.
تولمي ميگويد؛ اين كتابخانه يك كتابخانهي داخلي و تخصصي است، و اضافه ميكند: تبليغات و خدماتدهي اين مركز و نيز توجه مديران، پژوهشگران و اهالي تئاتر به اين مركز آنقدر پايين است كه كتابخانه به مركزي مرده بدل شده و آمد و شد پژوهشگران به آن بسيار كم است.
* كاملا سنتي و عقب مانده از مدرنيزاسيون
تولمي ميگويد: اين كتابخانه به هيچ نرمافزار جامع كتابداري مجهز نيست. هنوز استفاده از برگهدادن در آن رايج است و روشهاي منسوخ كتابداري هنوز در تنها كتابخانهي تخصصي تئاتر كشور و در قلب پايتخت كشور و تئاتر ايران؛ رايج است. كتابخانه از اينترنت و خط تلفن هم مستقل برخوردار نيست و خواستهي اين مركز براي اتصال به شبكه جهاني اينترنت تا امروز محقق نشده چراكه براي مديران بالادست ضرورت فعاليت بخش كتابخانه، اسناد و آرشيو هرگز حس نشده است.
* ديجيتالي كردن اسناد و مدارك!
تولمي خودش طرحها و ايدههايي براي گسترش فعاليت اين كتابخانه دارد، ميگويد: درصدد بوديم كه سايت كتابخانه را راهاندازي كنيم و از طريق آن بتوانيم به كاربراني كه در تهران نيستند؛ خدنات ارائه دهيم. همچنين با سر و سامان دادن به مخزن اسناد و اسكن، آنها را ديجيتالي كنيم و دراختيار محققان قرار دهيم اما امكان عملي شدن آن نيست.
او دربارهي توسعهي بخش اسناد معاصر هم ميگويد: در طرح جامعي كه براي اين مركز تهيه كردهايم؛ از تمام گروههاي تئاتري كه درحال حاضر به اجراي برنامه ميپردازند، خواستهايم كه سي دي، بروشور و متن نمايشي خود را براي ثبت در اختيار اين مركز قرار دهند. تا امروز ازسوي برخي گروههاي تئاتري استقبال شده اما ازسوي برخي هم خير.
راهاندازي بانك نمايشنامه هم از اين ايدههاست: درحال راهاندازي بانك نمايشنامه هستيم تا از طريق آن؛ نمايشها را ثبت و حقوق مولفان آن را حفظ كنيم. همچنين با قراردادن آنها روي اينترنت، زمينههاي استفاده آن را براي همگان فراهم آوريم.
* كتابخانهي خاموش؛ دوشيفت كار ميكند
مدير كتابخانه و مركز اسناد مجموعه تئاترشهر از فعاليت دو شيفته اين مركز خبر داده، ميگويد: اين كتابخانه از بعداز ماه مبارك رمضان؛ فعاليت خود را تا ساعت 7 ادامه ميدهد و اميد دارد تا پژوهشگران، محققان و خبرنگاران حوزه تئاتر براي بالابردن سطح معلومات خود به اين مركز مراجعه كنند.
* اززش سند كمتر از اجراي صحنهاي نيست
تولمي معتقد است: بخش بسيار مهمي از حافظهي تاريخي و گذشته ما از طريق اسناد و بروشورها به ما رسيده است كه متاسفانه با بيتوجهي امروز درحال نابودي كامل است. اسنادي كه در اين مخزن خوراك موريانهها ميشوند، زماني نه چندان فكر و روح مردم را تغذيه ميكردند. نداشتن بودجه و دغدغه نبودن اين مركز براي مديران تئاتري كشور؛ هميشه مسئلهاي بوده كه با تاسف بايد از آن ياد كرد.
* بودجه نداريم، در نزنيد!
در مجموعه تئاترشهر هيچ بخش و رديفي از بودجه براي كتابخانه درنظر گرفته نشده است. كتابخانه تا امروز تمام بودجهي دريافتي خود را براي خريد يا تهيهي اسناد يا حتي خريد سطلها و كارتونهاي موردنياز با خواهش و تمنا از مديران بالادست تئاتر به دست آورده است. مديران كتابخانه تئاترشهر همواره التماس كردهاند تا هر بار 50 يا 100 هزارتوماني از تنخواه مركز هنرهاي نمايشي دست مركز تحتامرشان را بگيرد. به همين علت است كه از سال 88 تاكنون هيچ كتابي براي آن خريداري نشده است.
و جملهي پاياني اين گزارش آن است كه: در برآورد مسئولان فني، ساماندهي مخزن و انبار كتابخانهي مركز هنرهاي نمايشي به 100 تا 150 ميليون هزينه نياز دارد. رقمي كه شايد هرگز برآورد آن اجرايي نشود.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر