در سي و يكمين سالگرد رحلت آيتاله سيدمحمود طالقاني براي گراميداشت ياد و خاطره او ميتوان در اين مجال محدود به اختصار به واكاوي مباني انديشه و عملكرد او پرداخت، انديشهاي كه در چند دهه گذشته در تحولات فرهنگي، اجتماعي و سياسي كشور تأثيرگذار بوده و براي امروز و فرداي جامعه ما ميتواند راهگشا باشد.
طالقاني در سال 1319 فعاليت خود را همراه با شادروان مهندس مهدي بازرگان با انديشه "بازگشت به قرآن" آغاز كرد و تا آخرين روزهاي حيات خود با "پرتوي از قرآن" بر اين راهبرد پاي فشرد تا نسل جوان و تشنه حقيقت جامعه را با سرچشمه زلال وحي آشنا سازد و خرافات و پيرايههايي كه طي قرون بر اين انديشه ناب سايه افكنده و زمينه تحجر، جمود و انحراف فكري جامعه را پديد آورده بود از ذهن و فرهنگ مرم بزدايد و راه براي پرستش خداي واحد و كمال انسان هموار شود.
طالقاني در تمام عمر پرثمرش با مستبدين زمان كه آزادي را از انسان سلب ميكردند سر ستيز داشت زيرا او معتقد بود كه " مكتب قرآن و اسلام، مهمترين مسأله را براي انسانها آزادي مي داند... انسان در بين همه موجودات داراي چنين خصيصه ايست كه مختار آفريده شده يعني در سرنوشت خود و در تصميم خود و اتخاذ راه و روش زندگي آزاد است"... "آن كسي كه فقط وعده آب و نان ميدهد دلسوز بشر نيست آن كسي كه آزادي بشر را ميخواهد اوست كه طرفدار حيات و زندگي واقعي بشر است". "انسان آزادي ميخواهد، انسان كرامت نفس ميخواهد و انسان ميخواهد راهش باز باشد، تنفس كند".
طالقاني همواره بر حق حاكميت ملت بر سرنوشت خويش در سطوح محلي، شهري و ملي با استناد به آيات قرآني و تجربه بشري تأكيد ميورزيد، در مجلس خبرگان قانون اساسي و در آخرين خطبههاي نماز جمعه خود در بهشتزهرا بر اين ضرورت پاي فشرد. اصول فصل شوراهاي قانون اساسي و شكلگيري شوراها برگرفته از اين انديشه راهبردي طالقاني است كه در سه دهه گذشته براي اجراي آنها همواره با مقاومت جدي روبرو بوده است.
طالقاني آزادي، حاكميت مردم و كرامت انسان را عين آرمان و فضيلت عدالت ميدانست زيرا در چنين شرايطي است كه توزيع عادله قدرت كه مقدمه توزيع عادله ثروت و عدالت اقتصادي و اجتماعي است امكانپذير ميگردد.
طالقاني با مشاركت در كار جمعي در طول حيات خود و مشاركت در تأسيس نهضت آزادي ايران در سال 1340 الگويي تاريخي براي تأكيد بر شكلگيري و تقويت نهادهاي مدني وتحزب برپايه آزادي، حاكميت ملت، كرامت انساني وعدالت است.
طالقاني در سال 1334 يعني دو سال پس از كودتاي 28 مرداد 32 كه كتاب "تنبيه الامه و تنزيهالمله" آيت اله شيخ محمد حسين ناييني را منتشر و حواشي به آن اضافه كرد، انديشه اجتماعي خود را در آخرين پاورقي آن اينچنين منعكس كرده است: "پيامبران عظام كه كاخهاي استبداد را ويران كردند...
مردمي را تربيت كردند و قدرت بدستشان دادند تا با قدرت شمشير عدالت و خداپرستي، قدرت استبداد و شاهپرستي را برانداختند، آن مقاومت و انقلاب و خونريزي امروز به قانون و آراء عمومي تبديل شده، اين حقيقت كه ميتواند مستبدين را محدود سازد تا چشم باز كنند و سود و زيان خود و ملت را درك نمايند امروز اوراق انتخابات بجاي شمشير و تير و كمان انقلاب ديروز است، اين يگانه چاره كندن ريشه شاهپرستي و خودپرستي و از مصاديق بارز امر به معروف و نهي از منكر ميباشد." اين انديشه حدود نيم قرن قبل طالقاني، امروز راهبرد مطالبه انتخابات آزاد و سالم و مبارزه قانوني و پرهيز از خشونت را پيش روي مردم ما نهاده است.
مروري بر آثار طالقاني نشان ميدهد كه نهتنها انديشه طالقاني و ياران او در چند دهه گذشته زمينه ساز تحول در ايران و همچنين بارور كردن انديشه روشنفكران ديني ساير كشورهاي اسلامي بوده است بلكه امروز نيز ميتواند راهنماي نسل جديد براي بازگشت به مباني اسلام رحماني و انساني و دور ساختن عرصه فرهنگي جامعه از زمينههاي اسلام قشري كه ارزشهاي انساني را نفي ميكند، باشد.
رحمت خدا بر او و ياران او باد
آری رحمت خدا بر او باد.
پاسخ دادنحذفطالقانی یک ایرانی بود! رحمت خدا بر او باد. خمینی یک مسلمان بود خدا او را هم به عشق ایران ببخشد. اما اسلام واقعی همان اسلام محمد است، اسلام خمینی ست اسلام خامنه ای ست. خدا ما را از شر اشرار برهاند.
زنده باد ایران و آمرزش خداوند بر روان پاک طالقانی بی غش باد. ای دخترش هم به اندازه ی او. ایرانی بود. ای کاش دست کم یک چادر سبز بسر می کرد!