کهولت مصلحتی روحانیت از دیدگاه اقتدارگرایان

واقعه تلخ اهانت سازمان داده شده به حجت الاسلام والمسلمین سیدحسن خمینی در نمازجعه تهران، چنان که حق آن بود، با واکنش شدید و قاطع مرجعیت و روحانیت مواجه شد، آن چنان که امروز دیگر کسی توان انکار و دگرگونه نمایی آن را ندارد. بزرگان حوزه های علمیه و جهان تشیع، نظیر حضرات آیات راستی کاشانی، وحید خراسانی، صافی گلپایگانی، جوادی آملی، طاهری اصفهانی، مکارم شیرازی، صانعی، نورمفیدی، بیات، زرندی، دستغیب، اشرفی اصفهانی و... هر کدام با پیام های خود ضمن دلجویی از نواده حضرت امام (ره)، انزجار خود را از بانیان و عاملان این حرکت زشت اعلام کردند.

چند روز پیش اما که هنوز سیل پیام ها سرازیر نشده بود، روزنامه کیهان در خبر ویژه ای، اظهار نظر یکی از این علمای بزرگوار این باره را نقل کرده و از آن تعبیر به "سوء استفاده" کرده بود. کیهان اظهار نظر این عالم بزرگوار را در محکومیت توهین به بیت امام (ره) "سوء استفاده ناجوانمردانه از بیماری یک عالم برجسته دینی" ! خوانده و نوشته بود: "یک خبر موثق از سوءاستفاده شرم آور و ناجوانمردانه سران فتنه از بیماری سخت یک عالم برجسته دینی حکایت می کند. این عالم دینی که تمامی عمر شریف خود را در خدمت صادقانه به اسلام و انقلاب و حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب گذرانده است، از مدتها قبل به دلیل کهولت سن در شرایط جسمانی دشواری به سر می برد، که انشاءالله خداوند تبارک و تعالی به ایشان عافیت کامل عنایت فرماید."

کیهان سپس برای بی اعتبار کردن پیام محکومیت این عالم وارسته ایشان را "دارای ضعف جسمانی شدید"، ناتوان از گفتگو و بحث و بررسی" و "به سختی قادر به شنیدن" توصیف کرده بود. هر چند، با تواتر محکومیت ها از طرف اعاظم مرجعیت و استوانه های روحانیت و بزرگان حوزه، دیگر نیازی به پاسخ گویی به ادعاهای مشابه کیهان و طیف همسو نیست، اما به مناسبت این اتفاق خاص، اشاره ای به نکته ای عام در این باب بی فایده نیست. مسئله عامتری که همانا سیاست یک بام و دو هوای منافقین حاکم قدرت در باب روحانیت و مرجعیت است.

کیهانیان مرجعیت و روحانیت را تا وقتی می خواهند که در خدمت منافع و نظرات شان باشند. روحانیت و مرجعیتی که از دایره تحلیل ها و آرای اقتدارگرایان بیرون روند و بر خلاف خواسته های آنها اظهار نظر یا اعلام موضع کند، یا طرد و لعن می شود و آماج هتاکی و بی حرمتی قرار می گیرد یا به خبط دماغ و کهولت سن متهم می شوند و سعی میشود محترمانه آرای شان باطل و بی اثر و بی اهمیت شود (نظیر همین مورد اخیر).

نهاد مرجعیت و روحانیت که از کهن ترین (به زبان کیهان بخوانید: دچار کهولت ترین) نهادهای علمی، اجتماعی و سیاسی ایران است، همیشه در استقلال از حکومت ها معنا داشته است و از حکومتی شدن و دولتی شدن گریخته است. این فاصله استقلالی امکان انتقاد و استقلال رای را برای حوزه ها در طول تاریخ تشیع حفظ کرده است. امروز اما استقلالی را که رضاشاه و محمدرضا نتوانستند از حوزه ها بگیرند اقتدارگرایان می خواهند از آنها بستانند، تا آن جا که بزرگان حوزه ها و زعمای روحانیت از ابراز نظر صریح و آزاد ناتوان باشند، و در ابراز آرا و انتقادات واقعی خود و در همراه شدن با مردم همواره بیم و دغدغه داشته باشند. تا این سئوال پیش بیاید که مگر حکومت دینی و اسلامی بر مبنای همین نهاد کهن دینی و فقهی نباید استوار باشد و از آن ریشه بگیرد و تغذیه کند، که امروز به جای استواری بر آن و تغذیه شدن از یافته های اجتهادی و انتقادی آن، اندک تحرک و استقلال را از آن دریغ می دارد، و آن را یک سره تحت سلطه و تسلط خود و تابع و مطیع نظرات خود می خواهد؟

بد نیست اقتدارگرایان را به یاد چند ماه پیش بیاندازیم. وقتی که در مراسمی محمود احمدی نژاد خدمت همین عالم بزرگوار که از نظر توهین آمیز کیهان امروز دارای ضعف در ادراک است رسید و به ایشان نشان درجه یک عدالت اعطا کرد آیا نکاتی که آن روز در حاشیه آن مراسم توسط ایشان درباره محمود احمدی نژاد گفته شد، و در تمام شبکه های رسانه ملی بزرگتر از متن اصلی پخش شد، قابل استناد و معتبر بود و مصداق کهولت سن و ناتوانی از گفتگو و تحلیل و بررسی نبود، اما امروز که اظهارنظری مخالف امیال آنها از ایشان شنیده شده است حرفهای ایشان غیرقابل استناد است؟ آیا آن مراسم دیروز سوءاستفاده نبود و این پیام امروز سوءاستفاده است؟ و آیا از باقی اعاظم و بزرگوارانی که مشابه ایشان این اتفاق را محکوم کرده اند و شان و مقام بیت امام و سیدحسن خمینی را ستوده اند هم سوءاستفاده شده است؟ یا این که ایشان هم مثل "سران فتنه" فریب خورده اند، و قادر به درک صحیح اوضاع و تحلیل واقعی امور نیستند؛ درک صحیح و تحلیل واقعی ای که فقط در بولتن داخلی کیهان و حلقه های همسوی حکومتی یافت میشود.

نهاد روحانیت و مرجعیت نهادی است کهن و دارای کهولت سن، اما نودولتیان و نوحکومتیان جوان هم خوب است گاهی به نصایح پیرانه و حکمت های کهن این کهن سالان گوش بدهند. نصایح و موعظه هایی از جنس صداقت، تقوا و انصاف. باشد که رستگار شویم.