احمد شیرزاد: دولت باید از شر هدفمندی یارانه‌ها راحت شود

امروز: اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها و افزایش نرخ حامل‌های انرژی و... باعث افزایش هزینه‌های ثابت و متغیر تولید شده و بسیاری از صنایع را با مشکل روبه‌رو کرده است. با تمام این اوصاف دولت یازدهم درصدد اجرای مرحله دوم طرح هدفمندسازی یارانه‌هاست !برخی این سوال را می‌پرسند که آیا دولت از وضعیت تعداد زیادی از صنایع و کارخانجات اطلاع درستی ندارد؟ یا به تعبیر کارشناسان دولت تصمیم گرفته است کارخانجاتی که توان مقابله با تبعات افزایش هزینه‌ها را ندارند را دچار مرگ خاموش کند؟

مشروح گفت‌وگوی آرمان با احمد شیرزاد رادر ادامه می‌خوانید:

سبد کالا و مرحله دوم هدفمندی یارانه صدر اخبار تمام رسانه‌های ایران است. اما اینکه این طرح میراثی از دولت دهم برای آیندگان محسوب می‌شود هیچ شکی در آن نیست دولت یازدهم چه کند که طرح هدفمندی یارانه‌ها را به درستی اجرا کند؟

هدفمندی یارانه‌ها موجود عجیب‌الخلقه‌ای است که دولت یازدهم با آن دست به گریبان است. به تعبیر دیگر می‌‌توان گفت از ابتدای اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها واقعا وصله و پینه کردن این مشکل هم معلوم نیست جامعه ایرانی را به کدام سو هدایت خواهد کرد. همه تبلیغات دولت گذشته روی بحث عدالت بود و این اقدام ناعادلانه‌ترین شکل توزیع ثروت است که دولت به عنوان متولی بیاید به همه یکسان پول بدهد. باید اذعان کرد که هدفمندی یارانه‌ها در دولت گذشته به واسطه دلیلی که ذکر شد مصداقی از بی‌عدالتی بود. بازهم اگر بخواهیم یک مقدار سبک و سنگین کنیم و تغییر در نحوه پرداخت ایجاد کنیم بدین شکل که به برخی از افراد جامعه مبلغی یا کالایی پرداخت شود و به دیگران پرداخت نشود؛ این هم دوباره بی‌عدالتی است. اکنون که دولت تصمیم گرفته است سال آینده درتعداد افرادی که قرار است از سبد کالا بهره بگیرند تغییر ایجاد کرده و بخشی را از دریافت یارانه یا سبد کالا محروم کند؛ اما ابهام‌هایی در انتخاب افراد وجود دارد. هر کاری هم برای انتخاب افراد انجام شود این کار به طور کامل امکانپذیر نیست. دولت یازدهم هر چه زودتر خودش را از مخمصه‌های تصمیم‌های غلط گذشته رهایی بخشد و کمتر بخواهد برنامه‌های دولت گذشته را دنبال کند بهتر است و باید طرح جدیدی را دنبال کند. چیزی که همه جای دنیا تجربه شده است و درست به نظر می‌رسد بیمه‌های تامین اجتماعی است؛ چه بسا گسترش پوشش بیمه‌های انفرادی بتواند جایگزین مناسبی برای طرح ناقص هدفمندی یارانه‌ها باشد. بهتر است دولت در جهت سرمایه‌گذاری برای شبکه‌های زیربنایی حمل و نقل، آموزش و درمان حرکت کند. بدین ترتیب فرصت عادلانه برای همه فراهم خواهد شد. آنگونه که همگان اطلاع دارند طبعا بخشی از سرمایه‌های حاصل از هدفمندی یارانه‌ها باید صرف تولید شود بنابراین بهتر بود به جای پرداخت نقدی و کالایی هدفمندی یارانه‌ها که از دولت گذشته برجای ماند؛ دولت یازدهم با تدبیری جدید گسترش رفاه اجتماعی را جایگزین آن کند. دولت یازدهم باید از شر طرح هدفمندی یارانه‌ها راحت شود وگرنه در آینده به مشکل برمی‌خورد.

به نظر شما دولت قادر است نظام بیمه‌ای کشور را متحول کند و این نظام بیمه‌ای توانایی حل مشکلات کشور را دارد؟

خیر، مسلم است که نظام تامین اجتماعی در ایران به شکل ناقصی اجرا شده است. به یک معنا صورت کاملی از آن وجود ندارد. دولت باید نهادهای حمایتی مانند بیمه‌ها را گسترش دهد. گسترش بیمه‌های تکمیلی می‌تواند مانند بسیاری از کشورهای جهان مشکلات ما را حل کند. وقتی بتوانیم نهادهای حمایتی مانند بیمه‌ها را تخصصی‌تر ببینیم قطعا مانند بسیاری از کشورهای جهان مشکلاتمان برطرف خواهند شد. وقتی طبقات محروم بتوانند از حمایت حداقلی برخوردار باشند طبعا مشکلات کشور حل می‌شود. اینکه بخواهند با صرف منابع مالی این طرح را جلو ببرند قطعا مردم از روند موجود راضی نخواهند شد. بنابراین من واقعا خوشبین نیستم؛ نه به برنامه‌های هدفمندی یارانه‌ها در دولت گذشته و نه به وصله‌پینه‌هایی که امروز دولت یازدهم انجام می‌دهد.

یعنی معتقدید متوقف کردن طرح هدفمندی یارانه‌ها و پرداخت پول مشکلات کشور را حل می‌کند؟

طبعا متوقف کردن یکباره هدفمندی یارانه‌ها مردم را ناراضی و سردرگم می‌کند ولی باید تا جایی که امکان دارد دولت یازدهم از وضعیت فعلی خارج شود. دولت باید سعی کند به هر شکل ممکن از جمعیت یارانه‌بگیر کشور کم کند و آن مواردی که می‌شود تغییرداد بدون تردید تغییر دهد. می‌شود گفت دولت می‌تواند یارانه‌ها را افزایش نداده و در کنار آنها بیمه‌ها و تامین اجتماعی را در سال آتی گسترش داده و بهینه کند. مبالغ به دست آمده از اصلاح قیمت‌های انرژی می‌تواند به جای یارانه نقدی به گسترش رفاه در جامعه بینجامد. دولت می‌تواند برای کمک به اقشار نیازمند از بسته‌های تامین اجتماعی استفاده کند. اگر یک نفر که بیمار است و باید برای آزمایش خونش هزینه بپردازد اگر بیمه باشد تنها بخشی از مبلغ را بیمه پرداخت می‌کند. باید ادعا کرد که این نوع تامین اجتماعی واقعی و کارگشا نیست. این شیوه اجرا به تعبیر بسیاری از کارشناسان غلط است بنابراین پوشش بیمه‌ها و خدمات بیمه‌ها باید در اولویت اول تغییر در کشور باشد.

یعنی به تدریج باید پرداخت پول کم شود؟

بله، باید از مرحله دادن پرداخت پول به تدریج و به مرور عبور کنیم. به جای مبالغی که خرج می‌شود؛ تامین اجتماعی بهتر قطعا رضایتمندی بیشتری در جامعه به وجود می‌آورد. البته تامین اجتماعی و سازمان متولی‌اش در شرایط خوبی به سر نمی‌برند.

شرایط سازمان تامین اجتماعی چرا بسامان نیست؟

تامین اجتماعی را در حد یک بنگاه اقتصادی تنزل داده‌اند. وقتی برخی افراد خاص را بر تامین اجتماعی حاکم می‌کنند فقط باید گفت این سازمان یک بنگاه اعتباری و مالی است. مدیریت‌های سیاسی دولت گذشته فکر نمی‌کنم چیزی از تامین اجتماعی واقعی برجای گذارده باشد. بحث بیمه‌ها یک بحث کاملا تخصصی است اگر بیمه‌ها پیشرفت کنند قاعدتا ایران می‌تواند در رقابت‌های بین‌المللی شرکت کند. می‌توان صنعت بیمه را متحول کرد. در گذشته تامین اجتماعی بسان گاو شیرده نگریسته می‌شد که منافعش فقط نصیب عده خاصی می‌شد مجموعه‌های تامین اجتماعی تبدیل به بنگاه ایجاد شغل برای دولتمردان و نزدیکان آنها شده است در حالی که تامین اجتماعی و بیمه‌ها در دنیا یک مبحث تخصصی محسوب می‌شوند. بنابراین حضور افراد سیاسی و بی‌تجربه که فقط به دنبال کسب منافع هستند به دولت کمک نخواهد کرد. به نظر صنعت بیمه و طرح هدفمندی یارانه‌ها احتیاج به یک خانه تکانی جدی دارد. کسانی هم هستند که حاضرند مدیریت علمی را بر صنعت بیمه برقرار کنند.