امروز: وزیر اسبق امور اقتصادی و دارایی با اعتقاد به اینکه در شرایط فعلی چالش اصلی اقتصاد تنگنای مالی است تاکید کرد:خروج از رکود و رشد اقتصادی تنها مربوط به بودجه دولت نیست و برای عبور از آن باید کل اقتصاد فعال شود.
داوود دانش جعفری در نشست بررسی لایحه بودجه سال ۹۳ در دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه میتوان وضعیت سخت اقتصادی کشور را در تنگناهای مالی خلاصه کرد، تاکید کرد: این در حالی است که تمامی بخشهای خصوصی، دولتی و حتی بانکها که خود مولد بوده و تجهیز منابع میکنند با مشکلات مالی مواجهاند به عبارتی کل کشور با تنگنای مالی روبهرو است که بخش قابل توجهی از این امر به تحریمها، عدم تعامل بودجه و افزایش قیمتهایی که موجب ایجاد شکاف بین هزینه و درآمدها شده است بازمیگردد.
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه در تحلیل لایحه بودجه سال آینده با اشاره به منابع درآمدی بودجه اظهار کرد: براساس تحلیلهای انجام شده توسط مرکز پژوهشهای مجلس درخوشبینانهترین حالت آثار درآمدی بودجه ۹۳ در سال ۹۴ بروز خواهد کرد بنابراین اگر به دنبال تاثیرگذاری این منابع بر رشد اقتصادی کشور هستیم باید توجه داشت که برای این بودجه آثار کوتاه مدتی قابل تصور نیست.
وی همچنین با اشاره به پیش بینی نرخ دلار ۲۶۵۰ تومانی، فروش صددلاری هر بشکه نفت و صادرات یک میلیون بشکه نفت خام و ۲۹۷ هزار بشکه میعانات گازی افزود: منابع درآمدی حاصل از نفت در بودجه ۹۳ نسبت به عملکرد سال ۹۲ حدود ۶۰ درصد رشد یافته که از جمله منابع ریالی و نه ارزی است. دانش جعفری با اشاره به افزایش قیمت دلار در بودجه از ۲۴۵۰ به ۲۶۵۰ تومان گفت: این بدان معناست که در هر دلار نفتی حدود ۲۰۰ تومان به درآمدهای دولت افزوده شده است که در مجموع موجب رشد ۶۰ درصدی درآمدهای نفتی در بودجه ۹۳ میشود و بنا به استدلال مرکز پژوهشها این برآورد غیر محطاتانه است.
وی با توجه به بودجه عمومی ۲۱۰ هزار میلیارد تومانی مصوب سال ۹۲ بیان کرد: در حالی پیش بینی دولت برای بودجه عمومی سال ۹۱ حدود ۱۴۶ هزار میلیارد تومان بود که عملکرد آن تنها به حدود ۱۱۳ هزار میلیارد تومان میرسید اما با این وجود برای سال ۹۲ سطح درآمدها از ۱۱۳ هزار میلیارد عملکرد سال ۹۱ به ۱۶۷ هزار میلیارد تومان افزایش یافت که با توجه به اینکه پیش بینی دولت در آن زمان نیز غیرواقعبینانه به نظر میرسید اما همین را نیز مجلس به ۲۱۰ هزار میلیارد تومان افزایش داد.
دانش جعفری با تاکید بر اینکه برای افزایش کارآمدی بودجه باید مصارف با دقت تعیین و انجام شود، افزود: براین اساس مهمترین مساله این است که دولت بتواند بودجه را به خوبی خرج کند.
وی با بیان اینکه عملکرد ۱۱۳ هزار میلیارد تومانی بودجه عمومی در سال گذشته و برآورد واقع بینانه برای سال جاری حاکی از عملکرد ۱۳۰ هزار میلیاردی در این بخش است، گفت: بنابراین فاصله نزدیک به ۸۰ هزار میلیارد تومانی با سقف ۲۱۰ هزار میلیاردی بودجه مصوب ایجاد خواهد شد براین اساس ۸۵ درصد از منابعی که اکنون خرج میشود مربوط به اعتبارات جاری است که ۸۵ درصد از این هزینه نیز مربوط به حقوق شاغلین و بازنشستگان دولت خواهد بود که دست دولت را برای جابه جایی و مانور میبندد.
معاون نظارتی مجمع تشخیص مصلحت نظام بیشترین اعمال فشار ناشی از تحریمها را بر دولت دانست و گفت: تا پیش از تحریمها وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی بالغ بر ۶۵ درصد بود و بعد از اعمال تحریم که درآمدهای نفتی به کمتر از نصف کاهش یافته دولت برای ممانعت از کاهش بیشتر درآمدهای ریالی نرخ ارز را تغییر داده و ارز ۱۲۲۶ تومانی راه به دو برابر افزایش قیمت داد تا درآمدهای ریالی نفت نصف نشود.
وی با تاکید بر اینکه لازمه اصلاح ساختار بودجه کشور خروج آن از وابستگی به درآمدهای نفتی است بیان کرد: در حالی که در کشورهایی مثل چین و ترکیه حدود ۵۵ درصد از درآمدهای دولت از مالیات بر مصرف و ۲۶ درصد از مالیات بر شرکتهاست در ایران مالیات بر مصرف حدود شش درصد از درآمدهای دولت را تشکیل میدهد که حتی از متوسط خاورمیانه که حدود ۳۰ درصد است عقبتر خواهد بود.
وی در ادامه در بررسی بودجه شرکتهای دولتی توضیح داد: در سال جاری حدود ۷۰ درصد از بودجه سهم شرکتهای دولتی است اما مساله مهمتر به این برمیگردد که از کل بودجه شرکتهای دولتی حدود ۷۰ درصد نیز محدود به چند شرکت نفتی است. این درحالی است که با لحاظ کردن حدود ۱۴۰ شرکتی که در حال واگذاری بود و از لیست شرکتهای دولتی حذف شدهاند به این نتیجه میرسیم که بودجه شرکتهای دولتی کاهش نیافته است.
اولویتبندی پروژههای عمرانی
این اقتصاددان همچنین در بررسی سیاستهای دولت در اختصاص بودجه به طرحهای عمرانی در سال ۹۳ اظهار کرد: با توجه به این که در سال ۹۲ حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان به طرحهای عمرانی اختصاص یافت اما به نظر نمیرسد که عملکرد از ۲۵ درصد تجاوز کند از این رو اگر قرار است در سال آینده نیز این طرحها مورد توجه قرار نگیرد رکود موجود تشدید خواهد شد.
وی با بیان اینکه دولت برای پیشرفت پروژههای عمرانی و ممانعت از تشدید رکود دست به انتخاب این طرحها برای تخصیص منابع زده است بیان کرد: بر این اساس طرحهای عمرانی بالای ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی که در طرحهای استانی فقط ۲۷ درصد و طرحهای ملی ۲۱ درصد بودند در اولویت قرار گرفت همچنین ۶۳ درصد از طرحهای استانی و ۶۶ درصد طرحهای ملی در پیشرفت بین ۲۰ تا قرار دارند و ۱۰ درصد طرح استانی و ۱۳ درصد طرحهای ملی نیز در مرحله تکمیل کمتر از ۲۰ درصد طبقه بندی میشوند.
او اضافه کرد: طبق پیش بینی دولت در بودجه۹۳ حدود ۴۰۰ طرح ملی و ۲۰۰ طرح استانی تکمیل خواهد شد که به نظر میرسد سناریوی مناسبی در این زمینه در پیش گرفته شده است.
وزیر اسبق امور اقتصادی و دارایی با بیان اینکه دولت برای ایجاد پیشرفت در تکمیل طرحهای عمرانی باید ساختار این پروژهها را تغییر دهد گفت: بر این اساس نمیتواند با منابع محدود فعلی که بودجه اغلب صرف هزینههای جاری میشود طرحهای نیمه تمام را تکمیل کند بنابراین لازم است تا منابع مالی از بخشهای دیگر به سمت پروژههای عمرانی جاری شود اما به نظر میرسد که با وضعیت رکودی موجود انتخاب هر راهکاری نیز دولت را با مشکلات سخت و غیر عادی مواجه خواهد کرد.
دانش جعفری وجود بدهی کلان دولت به پیمانکاران خصوصی را از مشکلات موجود در بودجههای عمرانی عنوان کرد و افزود: این بدهی موجب شده تا پیمانکاران نیز بدهکار شده و به طور سلسلهوار این بدهی به کل اقتصاد تسری یابد.
وی در ادامه با اشاره به ماده ۸۵ قانون برنامه پنجم توسعه مبنی واریز ۲۰ درصد منابع نفت به حساب صندوق توسعه ملی و افزایش سالانه سه درصدی به این مبلغ گفت: با وجود این که این سیاست تا سال گذشته نیز اجرا شده اما این تصمیم در زمانی گرفته شد که وضعیت درآمدی کشور مناسب بوده و با مشکلات مربوط به تحریمها وکاهش درآمد نفتی مواجهنبود.
دانش جعفری با بیان اینکه افزایش پلکانی سهم صندوق توسعه ملی از نفت میتوانست روزی به بودجه بدون نفت منتهی شود ادامه داد: اما واقعیت موجود این است که اکنون دولت دچار مشکل مالی بوده و تحریمها بودجه را تحت فشار قرار داده است.
وی با اشاره به اینکه صندوق توسعه ملی طرح و فرمول بسیار مناسبی بود اما از چارچوب قانونی منحرف شد، گفت: سال گذشته مجوز تبدیل ۱۰ درصد درآمدها به ریال صادر شد که ایده اولیه صندوق استفاده ارزی و بازپرداخت ارزی برای منابع آن بود این درحالی است که وقتی ارز به ریال تبدیل میشد ضمن کاهش ارزش منابع، بازپرداخت توسط وامگیرنده بسیار سخت خواهد بود.
این اقتصاددان در ادامه با اشاره به تبصره ۲۱ بودجه مربوط به هدفمندی یارانهها که اخیرا از سوی دولت به مجلس ارائه شد گفت:به نظر میرسد که بین مجلس ودولت در مورد طرح هدفمندی یارانهها اختلاف نظری وجود ندارد اما اختلاف به این مورد برمیگردد که دولت به دنبال این است تا طرح هدفمندی یارانهها به صورت یک تبصره سر بسته باقی مانده و مجلس در نحوه توزیع منافع و منابع مربوط به فاز دوم هدفمندی یارانهها دخالت چندانی نداشته باشد این درحالی است که نمایندگان همواره مایلند تا درآمد هدفمندی یارانهها را آن هر طور که میخواهند در حوزههای خود توزیع کنند.
وی ادامه داد: دولت در شرایطی تصمیم به افزایش قیمت حاملهای انرژی دارد که برای ممانعت از قاچاق و کاهش شکاف بین قیمتهای داخلی و جهانی ناچار به این تغییر است و باید توجه داشت که دولت در حالی به سوختهای وارداتی مانند بنزین یارانه پرداخت میکند که به طور قابلتوجهی قاچاق میشوند.
وی با اشاره به اینکه در سال ۹۲ نزدیک به ۹ هزار میلیارد تومان از منابع پرداختی بابت هدفمندی یارانهها، کسری بودجه واقعی وجود داشت گفت: این درحالی است که در قانون بودجه ۹۲ تکلیف شد تا دولت حدود ۳۸ درصد به قیمت حاملهای انرژی اضافهکند تا این کسری ۹ هزار میلیاردی از این بخش تامین شود اما دولت دهم تا زمان حضورش در اداره کشور با وجود گذشت ۵ ماه از سال جاری این بخش از بودجه را اجرایی نکرد و دولت یازدهم هم ترجیح داد تا در ابتدای کار خود قیمت حاملهای انرژی را افزایش ندهد.
دانش جعفری تاکید کرد: طبق برآوردهای بانک مرکزی، سازمان مدیریت و وزارت اقتصاد با اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها حدود ۵/۲ تا ۵/۴درصد به تورم زمان اجرای مرحله بعدی این قانون اضافه خواهد شد.
چگونگی خروج اقتصاد از رکود
دانش جعفری در ادامه در مورد چگونگی خروج اقتصاد ایران از رکود فعلی با بیان اینکه دولت برای خروج از رکود و حرکت به سوی رشد اقتصادی با ملاحظات پیچیده سخت روبهروست گفت: از لحاظ ایجاد تحرک در تقاضای کل هیچیک از عناصر آن اعم از مصرف خصوصی، مخارج دولت و سرمایهگذاری و هر هزینه مربوط به خالص صادرات راهی به افزایش نداشته و اغلب کاهشی هستند بنابراین نمیتوان از این مسیر اقتصاد را به تحرک درآورد.
او با اشاره به اهمیت موجودی انبار در ایجاد تحرک در تقاضای کل افزود: در اقتصادهای ملی موجودی انبار جزو سرمایهگذاری محسوب میشود و در حالی نسبت سرمایهگذاری به تولید ناخالص ملی در اقتصاد جهانی حدود ۳/۲درصد است و در کشورهایی مانند آمریکا به یک درصد میرسد که در ایران از ۱۰ درصد نیز عبور میکند. ازاینرو باید موجودی انبار کشور از وضعیت فعلی خارج شود.
وی همچنین نظام مالی را به عنوان یکی از بخشهای حائز اهمیت در بحث رکود دانست و گفت: هیچ اقتصادی امکان رشد ندارد مگر این که از نظام مالی مرتب و منسجم برخوردار باشد. دانش جعفری خاطرنشان کرد: از چهار منبع تامین مالی در اقتصاد شامل منابع داخلی شرکتها، منابع بانکها و بازار اولیه بورس و منابع خارجی تنها بانکها از موقعیت بهتری برخوردارند که آنها نیز به دلیل معوقات بانکی توانایی تامین مالی ندارند هر چند تا پیش ازا ین نیز قدرت تجهیز منابع بانکی کشور به نسبت تولید ناخالص ملی در بهترین شرایط ۵۱ درصد بوده که بسیار پایین است.
وی یادآور شد: برای خروج اقتصاد از رکود موجود باید سیستم بانکی کشور از وضع موجود خارج شده و اصلاح شود.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر