ایلنا: وضعيت امروز تئاتر كشور همانند قبل از زمان اختراع صنعت چاپ است چراكه مدارك و اسناد آن مكتوب نيست و اين دست اسناد يا در ذهنها جاي گرفتهاند يا درميان قفسههاي آرشيو از هر چند نامه و سند؛ تنها يكي باقي مانده است. در چنين اوضاعي است كه خانواده تئاتر از نداشتن چشمانداز و طرح و برنامه صحبت ميكنند و همه اذعان دارند كه اداره كل هنرهاي نمايشي اصولا نميداند در آينده ميخواهد چه سياستي را در پيش بگيرد.
بهتر است بگوييم؛ در اداره كل هنرهاي نمايشي؛ هيچ سند و نامهاي كه نشان دهندهي چند و چون رسميت يافتن و پيشينهي اين مركز و زمان آغاز بهكار آن باشد، وجود ندارد چه برسد به اينكه مديران اين اداره از رويههايي كه در گذشته انجام شده يا سياستها و دستوالعملها و سوابق اجرايي چيزي در دست داشته باشند. هنرمندان از برنامه، طرح و دورنما براي چشمانداز تئاتر سخن ميگويند غافل از اينكه؛ هيچيك از طرحهاي قديمي كه ميتوانست احيانا در تئاتر تحولي ايجاد كند، نگهداري نشده و به نوعي ميتوان گفت همه گم و نيست شدهاند.
حتي اسناد تغيير مديريتها در اداره كل هنرهاي نمايشي كه به چالش اين حوزه بدل شده است، هم در لابهلاي مدارك گم شده؛ موجود نيست و مكتوب و آرشيو نكردن اسناد و نامههاي اين حوزه به حوزه تمام نامههاي اداري؛ تفاهمات؛ طرحها؛ سياستها و عزل و نصبها هم كشيده شده است. گويا بوركراسي اداري و نامهنگاري فقط به پز مديريتي در اين اداره كل تبديل شده و بعداز هر تغيير و جابجايي؛ نامهها و اسناد به تاريخ پيوستهاند و در تاريخ ردپايي از خود باقي نگذاشتهاند.
* طرحهاي دوران منتظري را فقط هنرمندان كهنهكار به خاطر دارند
علي منتظري كه دومين مدير اين اداره بوده و دوران او؛ به زعم بسياري از هنرمندان؛ از درخشانترين دوران درخشان عصر تئاتر بوده، در زمان مديريت خود؛ طرحها و ايدههايي را مطرح كرده كه امروزه فقط نامي از آنها بر ذهن شفاهي گروهي از هنرمندان كهنهكار باقي مانده است.
گواه اين ادعا ايدهي شكل گيري طرح سازمان تئاتر بود، منتظري دراين خصوص ميگويد: من؛ وقتي از مركز هنرهاي نمايشي بيرون آمدم همهي اسناد و مدارك را در آنجا گذاشتم. اين شيوه مديريت است كه اسناد و طرحها را باقي بگذارد؛اما بعداز آن كه دوستان و هنرمندان ديگري براي پيگيري به مركز هنرهاي نمايشي مراجعه كردند، چيزي نيافتند و همهي آنها معدوم شده بود.
* بازهم فرهنگ شفاهي به داد پژوهشگر ميرسد
امسال قرار است كه سيامين جشنواره تئاتر فجر برگزار شود اما ايرج راد كه هماكنون مديرعامل خانه تئاتر است، مدعي است بيانيههاي اوليه، اساسنامه و مصوبات اين جشنواره در دسترس قرار ندارد و اين اداره هيچيك از آنها را آرشيو نكرده است. انگار براي پژوهش در زمينه جشنواره فجر بايد به اذهان افراد استناد كرد و بازهم فرهنگ شفاهي به داد پژوهشگر برسد.
راد بيان ميكند: هيچ مركزي خود را متصدي جمعآوري اين اسناد و نامههاي اداري نميداند. بيشتر اسناد و مدارك در حوزه تئاتر به صورت شفاهي است و بسياري از اين اسناد چون از آنها نگهداري نشده، از بين رفتهاند.
وي ميافزايد: شايد نداشتن برنامهريزي، دورنما يا تحليل كارها و طرحهاي گذشتگان تئاتر؛ از آنجا نشات بگيرد كه مديران نگاهي به برنامهكاري مديران گذاشتهشان نمياندازند و يا اساسا اين برنامه كاري وجود ندارد كه مدير جديد از آنها پيروي كند. ميتوان گفت كه تمام كارهاي مديران تئاتري ما؛ دوره آزمون و خطا را سپري ميكند زيرا هر مدير جديدي همه كارها را دوباره و بدون اطلاع از سوابق پيشين تكرار ميكند.
راد توضيح ميدهد: مركز و آرشيوي در اين اداره حتي براي جشنوارهها وجود ندارد. ما چندي پيش به دنبال جمعآوري بيانيههاي بيست و نه جشنواره برگزار شده تئاتر فجر بوديم كه هيچ چيزي نيافتيم و نتوانستيم همه آنها را جمعآوري كنيم. اين بخش از تئاتر همه با مشكل ربورو بوده و هيچ مركزي؛ خود را متصدي اين امر نميداند كه اسناد را آرشيو كند. بيشتر اسناد و مدارك در حوزه تئاتر بهصورت شفاهي است و بسياري از اين اسناد هم به اين دليل كه از آنها نگهداري نشده، از بين رفته است.
وي بيان ميكند: در دوران مديريتهاي مديران مختلف در مركز هنرهاي نمايشي؛ بعضي از برنامهها با افت و خيزهايي روبرو بوده كه براي بسياري از آنها هيچ سند، نامه و مدركي موجود نيست.
راد همچنين ميگويد: من؛ در سال 84 پيگير طرح آقاي منتظري درخصوص سازمان تئاتر بودم ولي هيچ طرحي در اين خصوص را پيدا نكردم. بهناچار براي جمعآوري مستندات اين طرح به اذهان شفاهي مراجعه كردم.
* مكتوب كردن در كشور ما رسم نيست
حسين فرخي(كارگردان و نويسنده) هم اضافه ميكند: در كشور ما؛ مكتوب كردن رسم نيست و همه چيز بطور شفاهي بيان ميشود. ما نه تنها اسناد و پژوهشها را آرشيو نميكينم بلكه تجربيات كارگردانهايمان را نميتوانيم منعكس كنيم.
وي همچين ادامه ميدهد: براي دستيابي به اطلاعات جشنوارهها و مسئولان اين جشنوارهها بايد به سراغ تك تك اين آدمها برويم تا درنهايت بصورت شفاهي اطلاعاتي را جمعآوري كنيم.
فرخي توضيح ميدهد: از آنجا كه مركز هنرهاي نمايشي و مديران آن بهعنوان سياستگذاران تئاتر كشور محسوب ميشوند و هنرمندان تئاتر كشور ما هم قائل به خصوصي شدن تئاتر نيستند و همواره معتقدند كه تئاتر تنها در زمينه حمايت دولت توسعه پيدا ميكند؛ پس اين مركز هم بايد مركزي براي آرشيو مكاتبات اداري خود داشته باشد.
* مركز ثبت طرحها؛ موريانههاي كتابخانه تئاترشهر
كتابخانه تئاترشهر درحال حاضر بهعنوان مركز نگهداري اسناد و آرشيو تئاتر شناخته شده است. اما مدير اين مركز هم ميگويد: اسناد و مدارك دورهي معاصر كه در اين مركز نگهداري ميشوند، مربوط به گروههاي تئاتري كه از سال 68 به بعد به اجرا پرداختهاند و تمامي اسناد و پروندهها مربوط به اجراي گروههاست. هيچ نامه و سندي دال بر طرح و برنامهي مديران مركز هنرهاي نمايشي و يا مكاتبات با وزير و معاونان ديگر سازمانها و ارگانها در آرشيو و اسناد اين مركز موجود نيست.
محمد دشت گلي(سرپرست اداره كل مركز هنرهاي نمايشي) هم درخصوص جمعآوري اسناد و طرحهايي كه در گذشته در اين اداره مطرح شده، ميگويد: اين مركز هميشه با تغيير و تحول روبرو بوده است و مديران مختلفي به چشم ديده است؛ از اينرو برنامهي مدوني درباره جمعآوري اين طرحها نداشته است.
وي همچنين عنوان ميكند: به تازگي در معاونت هنرهاي نمايشي، دفتر طرح و برنامه گشايش يافته است و اين دفتر ازسوي شاهآبادي ماموريت دارد كه طرحها را جمعآوري و كارشناسي كند ولي پيش از اين طرحها و اسناد و نامهها آرشيو نميشد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر