امروز لفظ فتنه نقل محافل بسیاری است. در حقیقت از زمانی که در ادبیات سیاسی ما شخص و جایگاه فصل الخطاب هویدا شد لغاتی از این مسند صادر گردیده که هر از چندگاهی تبدیل به لق لقه ی افواه اهل اطاعت آن جایگاه میشده و میشود. مدتی "خودی و نا خودی" تیتر ادبیات سیاسی شدند , کمی بعدتر "خواص و عوام" زاده شدند و کمی دیگر نگذشت که لغت "نخبه" تبدیل به کلام سال گردید. بعد از آن هم "فتنه" و "بصیرت" و غیره آمدند و سرلوحه خطبه ها بر منابر شدند و خطّاب حکومت از برای صواب در استفاده بیشتر از این کلمات به رقابت پرداختند . البته این لغات از سابق هم بوده اند و افرادی دیگری آنها را بکار گرفته اند امافعلا در انحصار کسان دیگری است که ظاهراً امتیاز اختصاصی کاربرد آنها را دارند وبه قول بازاریها سرقفلی دارند.
آنچه واضح است , تاریخ شاهد بسیاری از تقابل کنندگان در عرصه سیاسی بوده که از این کلمات بر علیه طرف مقابل بهره برده اند. در تاریخ صدر اسلام برای اولین بار این عثمان بن عفّان بود که اباذر را فتنه نامید . در زمانی دیگر علی (ع) معاویه را فتنه مینامد و معاویه نیز همزمان علی (ع) را چنین نامید و هرکس در هر سمتی بود باور به فتنه بودن دیگری داشت که نا خودی بود . یزید هم حسین (ع) را فتنه و خارجی نامید و در عین حال حسین (ع) خلافت یزید را نتیجه فتنه پدرش میدانست . اما این کلمات نبودند که نهایتاً قضاوت کردند بلکه عملکرد و شاخصه های اخلاقی و رفتاری هر طرف بود که مشخص نمود کدام فتنه بودند و کدام شان برحق .
در بررسی لغوی , کلمه "فتنه" دلالت بر افتراق بین خالص از ناخالص دارد [1] چنانچه در کتاب قاموس قرآن آمده: "امتحان اصل فتن گذاشتن طلا در آتش است تا خوبى آن از ناخوبى آشکار شود (مفردات) " و در مجمع گفته است که : "فتنه ، امتحان ، اختبار نظیر هماند «فتنت الذهب فى النار» آنوقت گویند که طلا را در آتش براى خالص و ناخالص بودن آن امتحان کنى"[2]. بهمچنین در تفسیر المیزان علامه طباطبائی (رض) آمده است که: "فتنه آن است که بوسیله آن چیزى امتحان شود، بخود امتحان و بلازم امتحان که شدت و عذاب است و بضلال و شرک که سبب عذاباند ، اطلاق میشود [3] . در قرآن نیز "فتنه" در آیههای بسیاری و با دلالت بر معانی متفاوتی بکار رفته است مثلا به عنوان آزمون موردی و بصورت مصدری در آیه چهلم از سوره مبارکه "طه" جائی که موسی (ع) آزموده میشود و یا به معنای یک آزمون عمومی در آیه دوم سوره مبارکه "عنکبوت" که اشاره به آزمودن مردم دارد و یا در آیه بیست و پنجم سوره مبارکه "انفال" که در خصوص همگانی شده آتش فتنه بحث میکند. البته موارد متعدد دیگری هم هست که در این بحث کوتاه نمیگنجد.
چون قرار شد این مطلب کوتاه باشد از بحث مطوّل در خصوص استنتاج مصادیق فتنه از وقایع گذشته اسلام و یا متون اسلامی و دینی میگذریم و نهایتاً شناسائی فتنه گر واقعی در مسائل اخیر که قبل , حین و بعد از دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران ایجاد شده را به عهده خواننده میگذاریم , بدون اینکه بخواهیم کسی را با بحث و تطویل کلام وادار به پذیرفتن نظر خویش کنیم. اما از باب یادآوری , به معدودی میزان و مصداق اشاره میشود تا امر تحلیل ساده تر گردد. این مصادیق آنچنان عقلانی است که نیاز به بحث اثباتی ندارند . فتنه در سمتی است که از رذائل ذیل بهره میبرد:
دروغ , ریا , مردم فریبی , بکار بردن بیت المال برای تبلیغ خویش , عدم وفا به وعده , بکار بردن زور در اثبات خویش , دست آلودن به خون بیگناه و خونریزی خصوصاً در ماههای حرام (ذی القعده , ذی الحجه , محرم , رجب) , استفاده از حربه اتهام و افترا بدون ارائه ادلّه , هتاکی و سَب و لعن طرف مقابل , قضاوت برای جلب نظر قدرت و اعتبار بخشیدن به حاکم , در بند کردن معترض و آمران به معروف و ناهیان از منکر و ناصحان اُمرأ ... .
هرچند مصادیق دیگری هم هستند اما به نظر میرسد همین معدود فعلا کفایت میکند که فتنه ساز را تا حدی شناخت. اگر هم از دیدگاه ارزشهای انقلابی به موضوعات مینگرید , مفید خواهد بود که به گفته بزرگی از سیاسیون معاصر ایران توجه کنید که میگوید: " آیا از مصادیق فتنه این نیست که معیارهای اخلاقی , انسانی و قانونی به نام دفاع از ارزشهای انقلاب زیر پا گذاشته شود " (( در دیدار با جمعی از زنان اصلاح طلب )) .
1. لسان العرب، ج 13، ص 317.
2. قاموس قرآن، ج 5، ص 147.
3. علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، ج 2، ص 90.
4. سوره طه آیه 40 . " وَ قَتَلْتَ نَفْساً فَنَجَّیْناکَ مِنَ الْغَمِّ وَ فَتَنَّاکَ فُتُوناً "
5. عنکبوت آیه 2 . " أحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ "
6. انفال آیه 25 . " وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْکُمْ خَاصَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقابِ "
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر