یک کارشناس اقتصاد بینالملل اعتقاد دارد، پایین نگاه داشتن نرخ ارز همان
کاری است که در بازار به آن آتش زدن به مال خود میگویند. به اعتقاد وی
نباید آمار اقتصادی ما توسط صندوق بینالمللی پول اعلام شود و توسط مسئولان
با ایما و اشاره مورد تایید قرار گیرد.
به گزارش فرارو؛
پس از نوسانات اخیر نرخ ارز در کشور و افزایش خارج از عرف ارزهای خارجی،
ضرورت و توجه به حساسیت های مربوط به کنترل نرخ ارز قدری اهمیت بیشتری پیدا
کرده است. نرخ ارز و برابری آن با سایر واحدهای پولی، آثار و تبعاتی دارد
که برنامههای اقتصادی کشور ما را در بازارهای بینالمللی پولی و بانکی به
چالش میکشد. این چالشها علاوه بر متاثر نمودن بازار داخل، فرصت و فاصله
ای را ایجاد مینماید تا بازارهای خارجی نیز از این وانفسای آشفتگی بیبهره
نباشند. در این خصوص فرصتی ایجاد گردید تا با دکتر سید حسین قاسمی تحلیل
گر اقتصاد بینالملل به گفتگوی کوتاهی بنشینیم و در خصوص مسائل ارزی چند
هفته اخیر اطلاعات بیشتری کسب نماییم.
در ابتدا مایلم در خصوص شرایط به وجود آمده و علل افزایش نرخ ارز سخن بگویید تا بستر و زمینه ذکر شده بیشتر مشخص گردد.
در
خصوص نوسانات نرخ ارز در هفته های اخیر چند عامل مهم موثر بود که عمدتاً
متاثر از نحوه مدیریت پولی وبانکی کشور بود. پیامدهای ناخواسته از طرح
موضوع تغییرات مدیران بانکها، به هم خوردن توازن ارزش ارزهای خارجی با ریال
و طلا، افزایش غیر قابل انتظار طلا در بازارهای داخلی که بخشی از آن متاثر
از قیمتهای جهانی بود و التهابات ناشی از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها
از جمله عواملی هستند که موجب تنش در بازار ارز شد.
عدم پیش بینی
لازم در شرایط بحران پولی که تا حدودی عامل انفعال دولت در این بخش نیز
گردید موجب شد تا نرخ ارز آن هم در زمانی که برخی از هموطنان عازم مناسک حج
بودند با تقاضای کاذب بیش از حد در بازار مواجه شود. خوشبختانه با تمهیدات
دولت هم اکنون بازار دارای ثبات لازم شده که این موضوع می تواند هشداری
باشد برای بحرانهای پولی و یا بحرانهای شبه پولی که اصولا می تواند در
مدل سازی و ایجاد الگوها و تهیه برنامه های پیشگیری یک مانور اقتصادی تلقی
گردد.
اساساً افزایش و یا کاهش نرخ ارز چه تاثیری در نظام اقتصادی کشور دارد؟
ارزش
نرخ ارز مانند بازار بورس آینهای از ثبات و پایداری نظام اقتصادی، میزان
امنیت اقتصادی کشور و ایجادکننده حس اعتماد است. اگر ارز هر کشوری دارای
نوسان باشد، آثار آن در تولید نمایان خواهد شد و بازار تولید نیز
بیثبات خواهد شد. به همین ترتیب در سایر شاخص های اقتصادی شما شاهد
ناپایداری خواهید بود .
البته نوسانات نرخ ارز در کشوری چون ما
عمدتاً اثرات سوء بر اقتصاد داخلی دارد لذا لزوم و ضرورت ثبات در نرخ ارز
از امور بسیار قابل توجه در نظام پولی کشور ما است. آسیب دیدن بازار پولی
کشور ما در بخش ارزی سبب خواهد شد تا پیش از تهدیدات خارجی، نقدینگی موجود
بازار و بازارهای پولی در سایه که در کمین بهره مندی از فرصتهای بیشتر
نشسته اند، اقتصاد کشور را تهدید نمایند.
باتوجه باینکه اخیراً بحثهائی در خصوص ثبات و یا کاهش نرخ ارز در کشور شده این امر را چگونه ارزیابی مینمائید؟
کنترل
نرخ ارز همواره همچون کفه یک ترازوست که در کفه دیگر آن بازار تقاضا در
مورد کالاهای تولیدی و واردات قرار گرفته است. پس طبیعی است اگر ارزش نرخ
ارز یک کشور کاهش یابد و یا تثبیت گردد تولیدکنندگان و صادر کنندگان بیشتر
از دیگران آسیب خواهند دید و امکان رقابت را نیز در بازارهای داخلی و بین
المللی از دست خواهند داد.
در ضمن به سبب ایجاد شکاف در قیمتها
زمینه افزایش تورم نیز به وجود می آید. به عنوان مثال اگر ما در خرید های
خارجی دو واحد پول برای خرید یک واحد کالا بپردازیم در صورت کاهش ارزش پول
داخلی برای خرید همان کالا باید سه و یا بیشتر واحد پول پرداخت نماییم و
برای فروش نیز باید هزینه بیشتری برای یک واحد تولید بپردازیم در حالی که
برای فروش آن همان قیمت قبل را دریافت می نماییم.
مصداق بارز این
امر در جنگ ارزی اخیر است که از آن به جایگزین جنگ سرد تعبیر میکنند. فشار
سیاسی و اقتصادی کشور آمریکا بر کشور چین که ظرف دو سال اخیر شدت یافته
است برای کاهش و یا خروج از ثبات و پایداری نرخ یوآن است زیرا در صورت این
اتفاق کشور چین برای کالاهای صادراتی خود باید پول کمتری دریافت نموده و
برای واردات نیز پول بیشتری پرداخت نماید. این کشور تا کنون در مقابل این
خواسته مقاومت کرده است.
باید توجه داشت کشوری چون چین که نرخ رشد
اقتصادی 10% را کسب کرده در صورت تن دادن به خواسته آمریکا ریسک کاهش نرخ
رشد اقتصادی تا مرز یک تا 5/1 % را باید بپذیرد. این میزان کاهش به منزله
از دست دادن چند میلیون فرصت شغلی می باشد.
به همین جهت ثبات و
کاهش پول ملی از مسائل بسیار حساس و پرخطر میباشد که مستلزم کار کارشناسی
زیادی است . البته در کشورهای در حال توسعه با ایجاد صندوقهای ضمانت
صادرات و کاهش تعرفه های گمرکی و نرخ مالیات فرصتهایی را برای
تولیدکنندگان ایجاد مینمایند که این امر در صورت استمرار ایجاد وابستگی
صنایع را در پی خواهد داشت. در کشور ما پایین نگه داشتن نرخ ارز و ایجاد
ثبات در بازار پولی میتواند عامل مهمی در بازدارندگی صادرات باشد. در کشوری
که 80% منابع مالی آن از محل صادرات اعم از صادرات نفتی و کالاهای غیر
نفتی می باشد بیشتر زیان خواهیم دید زیرا پول کمتری دریافت می نماییم و در
مقابل که واردات ما سه برابر می شود باید پول بیشتری پرداخت نماییم که این
امر در بازار به معنای آتش زدن به مال است.
پیشنهاد شما در خصوص ایجاد ثبات در بازار پولی کشور چیست؟
لازم
است به این نکته اشاره نمایم که به دلیل وجود حساسیت در نظام پولی کشور ما
و عدم ثبات واقعی در نظام پولی -نه در ارزش پول- که علت عمده آن از دو یا
چند نرخی بودن ارز نشات میگیرد ما ناگزیر هستیم یکبار و برای همیشه وضعیت
ارز را در کشور حل نماییم و قیمت واحد ارزی و شفاف را جایگزین شیوه فعلی
نماییم.
اگر قیمت ارز در کشور تک نرخی شود قطعاً در آینده نزدیکی
نظام هدفمند سازی یارانه ها خواه ناخواه به این سوی کشیده می شود ، پس
بسیار مطلوب بود قبل از اجرای این طرح نظام پولی کشور اصلاح میگردید که اگر
این اتفاق می افتاد اجرای طرح هدفمند سازی یارانه ها با تبعات کمتر و با
سرعت بیشتری به وقوع می پیوست و نظام پولی کشور نیز تثبیت می گردید.
خوشبختانه
به مدد قیمت نفت و کاهش وابستگی هزینههای سربار و اداری نظام اجرایی به
درآمدهای نفتی (به دلیل افزایش درآمدهای مالیاتی) و افزایش صادرات کالاهای
صنعتی که به حسب شرائط کشورهای همسایه مقدار آن می تواند بیشتر هم گردد،
فرصت مناسبی ایجاد شده است. باید از این فرصت ایجاد شده بیشترین
بهرهبرداری را نمود و هر چه سریعتر به سمت تک نرخی کردن ارز پیش رویم.
اگر این اتفاق صورت پذیرد یکی از اثرات سیاسی و پولی آن قرار گرفتن نرخ
تسعیر ریال در تمامی نهادها ، بانک ها ، صرافیها و فرودگاههای بین المللی
است که اکنون با بهانه چند نرخی بودن تنها ریال کشور ما در بردهای نرخ
تسعیر وجود ندارد.
در واقع حضور ریال در بازارهای بین المللی تثبیت
میگردد اما از جهت ارزشی تابع نظام پولی کشور خواهد بود . اثرات دیگر آن
ثبات قیمت کالاها، ایجاد امنیت در بازار مصرف و از همه مهمتر ایجاد امنیت
در بازار سرمایه گذاری است که افزایش فرصتهای شغلی از جمله مزیت های
فراوان آن است. یکی از مشکلات عمده تولید کنندگان ما وجود کالاهای قاچاق
است که با سیاست تک نرخی شدن عملاً بازار قاچاق از نفس خواهد افتاد.
نمیدانم
چرا اکنون که بضاعت ثبات ارزش نرخ ارزهای خارجی فراهم شده است این موضوع
مغفول واقع شده است، بسیاری از بانکهای ما در حال حاضر محروم از خدمات
مالی، پولی و بانکی بین المللی هستند در حالی که این بخش از خدمات ارزش
افزوده قابل ملاحظه ای دارد و قابلیت جذب سریع بسیاری نیز فرصت شغلی را
دارد در حالی که بالا رفتن حاشیه امنیت سرمایه گذاری در کشور هم تابعی از
تک نرخی شدن ارز در کشور است که این امر ثبات پولی را بطور منطقی در کشور
ایجاد خواهد نمود .
به عنوان آخرین سئوال تصور نمی کنید که اجرای این موضوع تبعاتی نیز به همراه خواهد داشت؟
قطعاً
در کوتاه مدت همینطور است اما اثرات آن بسیار کمتر از طرحهایی است که در
حال حاضر بابت آن هزینههای زیادی نیز صورت می گیرد. تا قیمت یک کالا و یا
مواد اولیه در کشور از ثبات برخوردار نگردد برای اجرای بسیاری از طرح ها که
پیش نیاز آن مسائل پولی و ارزی است شما قادر نخواهید بود قیمت مواد اولیه و
یا کالا را مستمراً در جریان و فرآیند عرضه و تقاضا با ثبات قابل توجه حفظ
نمائید.
میانگین افزایش نرخ دلار در این چند سال 2.5% بوده است در
حالی که کالاها و مواد اولیه خریداری شده با همین ارز در پارهای از موارد
تا 50% گرانتر در بازار به فروش رسیده است. پس اولا تک نرخی شدن ارز
اهمیت دارد، ثانیاً کاهش و یا ایجاد ارز تابعی از بازار است و باید در
بازار این اتفاق صورت بگیرد نه در بانک مرکزی.
ممکن است شما برداشت
خاصی از تک نرخی شدن ارز داشته باشید اما آنچه که در تک نرخی شدن اتفاق می
افتد در کوتاه مدت شناور شدن و پس از آن ورود به مرحله ثبات است، فراموش
نکنیم اساسا هر اصلاح ساختاری در نظام اقتصادی با مشکلات روبه رو است اما
آنچه اهمیت دارد برخورد شفاف نظام اجرایی کشور است.
زیبا نیست
آمارهای پولی ما توسط صندوق بین المللی ارائه شود و مسئولین مربوطه با ایما
و اشاره آن را تلویحاً تائید نمایند در حالی که بسیاری از آمارهای این
صندوق واقعی نیستند و برخی از آن نیز آمیخته به خواسته های سیاسی کشورهای
زورمدار است. به امید روزی که در امور مسائل اقتصادی همه را امین بدانیم و
از طرفی با ارائه اطلاعات شفاف قبل از اعلام مراجع خارجی فرصتهای مطالعه و
امکان برنامه ریزی را با این آمارها فراهم آوریم.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر