حکم اعدام برایِ دو نفر از متهمانِ پرونده کهریزک نیز مانند سایر احکام اعدام های سیاسی پشت درهایِ بسته صادر شد. در مورد این پرونده نیز همانند سایر پرونده ها از جمله پرونده ی قتل های زنجیره ای پایین ترین حلقه های اجرایِ اوامر نواخته شدند. این متهمان نیز مانند متهمانِ قتل های زنجیره ای نام «خودسر» گرفتند. درمجموع این الگویِ رفتاریِ هیات حاکم دیگر نخ نما و تکراری شده است. قربانی کردنِ دون پایه ترین ها که فقط به اجرای اوامر می پرداختند پاک کردنِ صورت مسئله است. سرِ خود شیره مالیدن است، نه سرِ دیگران. به مثابه ی همان ضرب المثل معروف درباره ی کبکی است که سر خود را در برف فرو کرد، به این امید که چون او شکارچی را نمی بیند درنتیجه شکارچی هم او را نمی بیند. بعید می دانم که چنین رفتارهایِ تکراری ایِ مانند سریال هایِ تکراریِ صدا و سیما مخاطب زیادی داشته باشند. نوشتن در این مورد نیز ملال آور و تکراری است.
اما می خواهیم در این نوشته توجه را به مساله ی دیگری معطوف کنیم و آن اینکه اگر ما اصطلاحِ «حقوق بشر» را درونی کرده باشیم و از نظر «منشی» دموکرات شده باشیم باید به این اعدام ها نیز همانند سایر اعدام هایی که در دایره ی گروه هایِ «خودی مان» اتفاق می افتند، اعتراض کنیم. ملاک اصلیِ دموکرات واقعی بودنِ همچنین اعتراضِ به نحوه ی دادرسی و حکم خشنِ اعدام برایِ مخالفان مان است. اگر ما به این باور عمیق رسیده ایم که حکم اعدام، خشن و غیر انسانی است، باید به تبعِ آن به اجرای این حکم در مورد کسانی که مانند ما نمی اندیشند و عمل نمی کنند نیز معترض بود. هرچند که آنها گناهکار و مقصر باشند.
البته اعتراف می کنم که چنین مشئ ای با چالش روحی-روانی بزرگی همراه است . ولی عملی شدنِ مفهوم «حقوق بشر» چیزی جز مهار و تسلط بر این چالشِ نیست. این چالش در ارتباطِ تنگاتنگ با چالش های روحی- روانیِ دیگر دوران گذار است. اعتراضِ به شکنجه در زندانِ گوانتانامو توسط فعالان حقوق بشریِ کشورهایی انجام گرفت که زندانیانِ گوانتانامو خواهانِ کشتار آنها بودند. موضع گیری آنها تنها از زاویه ای ایده الیستی و انسان گرایانه نبود، بلکه اقدامی عمل گرایانه بود که در نهایت به نفع دموکراسی در کشورهای شان تمام خواهد شد. فعالانِ حقوقِ بشری وجدانِ بیدارِ هر جنبش انسان مدارانه و دموکراسی خواهانه ای هستند. احساسِ این است که مفهوم «حقوق بشر» در زبانِ فارسی عمق احساسیِ زیادی پیدا نکرده است و بیشتر بعنوان ابزار مبارزه استفاده شده و می شود. تسلطِ این نگاهِ ابزارانگارانه در نزد همه ی گروه هایِ حقوق بشری ایرانی با درجات مختلف قابل مشاهده است.
اگر جنبش سبز می خواهد به یک جنبش دموکراسی خواهیِ «منشی» ای تبدیل شود باید به پرورش چنین پتانسیل هایی در خود بپردازد. بدونِ فاصله گرفتنِ انتقادی از خودِ جمعی و فردی و کنترلِ نفرت ها و خشم هایِ بعضا قابل توجیه خود، جنبش سبز به دموکراسیِ نهادینه ای که در آن انسان های دموکرات زندگی می کنند نخواهد رسید. اعتراضِ به نحوه ی دادرسیِ مخالفانِ خود و حکم خشنِ اعدام برایِ آنها هم از زاویه ای انسان گرایانه مهم است و هم از زاویه ای عمل گرایانه. در اعتراضِ به بی عدالتی در موری «دشمنانِ» مان است که درجه ی دموکراتیک بودن منشی مان مشخص می شود.
سست بنیاد بودنِ دموکراسی هایِ نهادی مان از ابتدایِ مشروطه از جمله به درجه ی پایین دموکراتیک بودنِ منشی مان برمی گردد. هم ترورهای انقلابی و اعدام هایِ ابتدای مشروطه مانندِ اعدامِ شیخ فضل الله نوری به دست مشروطه خواهانِ به اصطلاح «دموکرات» کارِ اشتباهی بود و عواقب زیانباری برایِ جنبشِ دموکراسی خواهانه در آن مقطع و تا به امروز داشته است و هم اعدام هایِ گسترده اوایل انقلاب اسلامی. تاریخ ایران پر است از تولید و بازتولید خشونت.
جنبش سبز این ظرفیت را در خود دارد که بر این تکرارها پایانی بنهد. تنها با یک «تغییر جهت» احساسی- رفتاری در سطح اجتماعی این ظرفیت تقویت خواهد شد. فراموش نکنیم که اگر ساختار شخصیت مان دموکراتیک شود ساختار جامعه مان نیز خود به خود دموکراتیک خواهد شد. مخالف بودنِ با اعدام و شکنجه و بی عدالتی در مورد «غیر خودی» های مان یکی از تمرین ها در مسیر این «جهت یابیِ دوباره» است که مبنایش بر «دموکراسی منشی» قرار دارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر