اصولاً هر منظومه فکری و اندیشه ای، دارای محکمات و متشابهاتی است. محکمات، به آن بخش گفته می شود که شامل اصول کلی، اساسی و لایتغیر یک اندیشه به حساب آمده، برای شناخت و ارزیابی کارایی و صحت آن، می بایست این بخش از منظومه اندیشه ای را مورد نگرش قرار داد. اما در هر مجموعه فکری، اجزایی نیز موجودند که الزاماض ذاتی آن مجموعه به حساب نیامده، به اقتضای شرایط و موقعیت و یا دیگر الزامات، در کنار محکمات آن اندیشه قرار گرفته اند. این بخش را اصطلاحاً متشبهات می نامند. نه تنها محصول اندیشه انسانی، تلفیقی از محکمات و متشبهات است، بلکه حتی قرآن کریم، به عنوان کلام وحی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
بزرگترین خطا در ارزیابی هر فکر و اندیشه، تمرکز بر متشابهات و غفلت از محکمات است. این خطای متدولوژیکی که منجر به انحراف معرفتی خواهد شد، یکی از لغزشگاههای مهم ادراک بشری در ارزیابی منظومه های فکری و معرفتی است.
امام خمینی (س)، به عنوان رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، از خود مجموعه ای از کلام و عمل برجای گذاشته است. امروز در آغاز سومین دهه فقدان آن رهبر، یکی از موضوعات چالشی در بین جناح های سیاسی کشور، چگونگی برداشت و تفسیر از میراث فکری امام خمینی است. در این میان به نظر می رسد آنچه که به عنوان شاه بیت اختلافات و تعارض ها جلوه گری می کند، توجه گروهی به محکمات و گرایش جمعی به متشبهات اندیشه خمینی است. امروز جریانی در معرفی خمینی، معطوف به برخی رفتارها و کلام وی در مواجهه با منحرفان معاند و محارب مسلحی شده اند که تمامیت کشور، نظام و امنیت جامعه و مردم را نشان رفته بودند و در برابر دعوت های مکرر نظام نسبت به بر زمین گذاشتن اسلحه و استفاده از حق انتقاد و مخالفت آزادانه با سیاست های نظام پاسخ منفی داده بودند. اینان از محکمات اندیشه امام که اقامه بنیانهای دین رحمانی، اعتقاد به حاکمیت خواست و اراده مردم (ولو آنکه غلط باشد)، رعایت حقوق اساسی و قانونی آحاد جامعه، لزوم رعایت حریم خصوصی افراد، ابتنای امور بر انتخابات آزاد و بدون دست اندازی حاکمان، عدم دخالت نظامیان در سیاست و ... گوشه ای از آن به شمار می آید، غافل مانده اند و لاجرم امامی را تصویر می کنند که هیچ شباهتی به امامی که بود و باید باشد ندارد.
با نگاهی اجمالی به نوع نگرش های موجود در جامعه امروز ایرانی و مطالبات موجود در کشور و همچنین با نظر به مبانی فکری و فرهنگی جامعه ایرانی که دینداری و اخلاق مداری یکی از اجزای غیرقابل انکار آن است، می توان ادعا کرد که نسخه شفابخش جامعه ایرانی، محکمات اندیشه امامی است که نزد او دین سازگار با آزادی و دموکراسی، می بایست مبنای حکومت جمهوری اسلامی قرار گیرد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر