امروز: انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها به مناسبت شروع سال تحصیلی بیانیه ای را منتشر کرده است که متن کامل آن در پی می آید:
یرفع الله الذین امنوا منکم والذین اوتوالعلم درجات
سال تحصیلی جدید درشرایطی اغاز می شود که نهادعلم در ایران با چالش ها و مسائل بنیادین فراروی خود روبرو گردیده است.امروزه برکسی پوشیده نیست که مهمترین سرمایه اجتماعی هر کشوری یعنی توسعه منابع انسانی در گرو تقویت جایگاه مراکزعلمی ودر راس آن دانشگاه است. اقتدار ملی وابسته به توسعه علمی است وتوسعه پایدار در کشور جز بر پایه دانایی حاصل نمی گردد.لازمه چنین امری فراهم سازی شرایطی است که درآن نهاد دانشگاه ومراکز پژوهشی بتوانند با کسب اختیارات ومسئولیت های لازم،تعامل ودادوستد با نخبگان جامعه ونیروهای شایسته وکارآمد علمی وارتباط روزافزون با نهادهای علمی جهان به تامین نیازمندی های علمی وتوسعه کشور بپردازند.
نهاد دانشگاه به عنوان یک نهاد واسط فرهنگی،علاوه بر تامین نیروی انسانی متخصص ومتعهد به آرمان ها، نقش اساسی ومهمی در عرصه تولید فکری وارزشها وخلق الگوی اجتماعی مناسب ومشارکت در فرهنگ سازی وترسیم افق های آینده ایفا می کند. از این رو توجه به منزلت وجایگاه رفیع دانشگاه درتحولات اجتماعی وفرآیند توسعه متوازن وهمه جانبه کشور اهمیتی حیاتی دارد.امروزه علی رغم تلاشهای سی ساله مسئولین آموزش عالی ،این نهاد سرنوشت ساز با سیاست ها و رویه های ناموزون،سطحی اندیشانه وغیر نظام مند روبرو گردیده است که استمرار حیات مولد وموثر آنرا با تهدیدات جدی مواجه کرده است.
انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه ها به عنوان یک تشکل علمی-سیاسی که دغدغه اصلی آن ارتقاء جایگاه نهاد علم در فرآیند رشد وتعالی همه جانبه جامعه اسلامی ایران است خود را موظف می داند در خصوص اهم اینگونه نابسامانی ها به شرح زیر اعلام هشدار نماید.
1-کاهش بیش ازحد استقلال دانشگاه ها وتبدیل دانشگاه از نهاد پیشرو به یک نهاد منفعل ونیازمند دخالت وقیمومیت دیگر نهادها.این رویکرد متاسفانه جایگاه مدیریت دانشگاهی ومدیران گروه های علمی را تا حد کارگزار منفعل ومجری اوامر فرماندهان بالا دستی تقلیل داده است .این امر بویژه در سازوکارهای جذب هیات علمی وپذیرش دانشجویان تحصیلات تکمیلی که شاکله وهویت علمی دانشگاه هارا رقم می زند به نحو نگران کننده ای مدیران وگروه های علمی را با انفعال وبی اثری روز افزون مواجه کرده است.
2- تحدید مهمترین کارویژه دانشگاه برای ماموریت خود یعنی آزادی علمی اکادمیک خصوصا درعر صه علوم انسانی.آزادی علمی ارزشی بنیادین در ماموریت دانشگاه واز مهمترین الزامات ساختاری وکارکردی آن است .محدودیت های کنونی به تضعیف نقش دانشگاه در عرصه خلاقیت های علمی،نقدعلمی دیدگاه ها وسیاست ها،تبیین علمی مسائل اجتماعی ونهایتا فقدان شرایط مناسب یرای ایفای نقش کارشناسی وپشتیبانی عالمانه از برنامه های توسعه ملی منجر شده است.
3- انقلاب اسلامی در درجه اول یک انقلاب فرهنگی است از این رو علوم انسانی باید بتوانند نقش بسیار مهم واساسی در رشدوگسترش عالمانه پیامها وارزشهای ان ایفا نمایند.این در حالی است که به رسمیت شناختن مشروعیت وجودی این علوم در دانشگاه ها در حال حاضراز مسائل ابتدایی نظام اموزش عالی کشور به حساب می آید ومتاسفانه هر روز با نغمه هایی نا موزون در این زمینه مواجه هستیم. فلسفه، روان شناسی ،جامعه شناسی، علوم سیاسی، حقوق ،اقتصاد ،مدیریت وبعضی از رشته های دیگر از جمله متهمانی هستند که باید برای استمرار وجود خود از نا آشنایان به ظرایف این رشته ها کسب مجوز کنند . امروزه متاسفانه از زبان برخی مسولین نظام اموزش عالی کشور اینگونه شنیده می شود که انها این علوم را عناصر تهدید آمیز برای کشور تلقی می کنند .دراین شرایط است که امید وچشم انداز روشن ،که لازمه ارتقای تولیدات وخلاقیت اساتید وجذب وپرورش استعداد های برجسته است از این عرصه ها گرفته می شود وتسلسل بی انتهای ضعف در عرصه علوم فرهنگی را دامن می زند .
4- بازنشسته کردن خارج از رویه سرمایه های علمی کشور،اساتید ممتاز،دردمند ونخبه بویژه درعلوم انسانی واجتماعی واستفاده از این ابزار اداری برای رهایی از حضور نقادان وبه حاشیه راندن آنها ونیز اتخاذ شیوه های نا مناسب برای ورود وپذیرش نیروهای جدید بدون توجه به ملاک ها واستانداردها و معیارهای علمی لازم ، نگرانی های بسیاری را موجب شده است.
5- اظهارات بسیار عجیب ولحن باورنکردنی برخی از مسئولین ومدیران ارشد نظام آموزش عالی کشور مبنی برلزوم خراب کردن سقف دانشگاه ها بر سر ناقدان وتعطیلی برخی از رشته ها ، جامعه علمی کشور را با بهت وناباوری روبرو ساخته است.ادبیات کلامی والفاظ مطرح شده در این اظهارات ،صرف نظر ازمضامین ومحتوای آن نشان دهنده اوج نا پختگی وفاصله شگرفی است که بین شئون ذاتی نقش های مدیریتی این مراکز ومتصدیان فعلی ان ایجاد شده است.
6-دانشگاه علاوه برکارویژه های علمی -پژوهشی ،همواره عرصه دفاع ازعدالت اجتماعی ونقادی وآسیب شناسی حوزه عمومی وسیاست های رایج بوده است . متاسفانه افزایش برخورد های امنیتی وانظباطی با اساتید وبویژه دانشجویان وتشکل های منتقد وایجاد انواع محدودیت ها ومحرومیت های تحصیلی برای فعالان دانشجویی ،دانشگاه ها را با نوعی رکودوسکون سیاسی،فرهنگی وصنفی روبرو ساخته است .این امرعلاوه برآنکه جامعه وکشور را ازبرکت نقادی های آرمان خواهانه محروم می کند ،امید به اصلاح ورفع نابسامانی ها ازطریق انتقاد وفعالیت های قانونی وآشکار را کاهش داده خطر افزایش رویکرد های رادیکال را تقویت می کند.تداوم حبس استاد عالی مقام وشخصیت وارسته چون دکتر داوود سلیمانی از بارز ترین نشانه های برخورد ناموجه با اساتید خدوم ودلسوخته ایست که تاوان کم تحملی وفقدان فضای نقد را می پردازند.
7- سیاست های رایج نظام اجرایی کشورحکایت از ان دارد که دست اندرکاران وبرنامه ریزان،نیازی به نقش کارشناسی وظرفیت های اساسی نهاد دانشگاه احساس نمی کنند.نادیده گرفتن هشدارهای دانشگاهیان در زمینه های اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی وممانعت یا کاهش دادن حضور دانشگاهیان نقاد وجسور در سیاست گذاری های کلان توسعه بخصوص برنامه پنجم،ضعف های اساسی را در این گونه برنامه ها موجب شده وآینده کشور را با مشکلات این گونه سهل انگاریها مواجه خواهد کرد.
8- نابسامانی شرایط درونی دانشگا ها وکم اعتنایی یا بی اعتنایی به جایگاه علم وعالمان بویژه صاحبان اندیشه های خلاق ونقاد درعرصه های عمومی کشور، موجبات تشدید فرار مغزها ومهاجرت نخبگان را فراهم آورده است واین امر خسارت های مادی ومعنوی فراوانی به روند توسعه وتعالی جایگاه کشور در مناسبات بین المللی وارد خواهد کرد.
مرور دلسوزانه و دردمندانه نکات فوق مارا وامی دارد که این گونه جمع بندی کنیم که توسعه، استقلال ، امنیت واقتدار کشور بیش از هر چیز در گرو توسعه علمی است وآن هم باعزم ملی وبرنامه ریزی ومدیریت توسعه دانایی محور دست یافتنی است.این امر بزرگ حاصل نمی شود مگر با اعتماد اساسی به کارآمدترین نهاد تولید علم یعنی دانشگاه وتوجه به نقش کلیدی دانشگاه در گرو به رسمیت شناختن آزادی علمی،استقلال مالی - اداری دانشگاه هاوتامین امنیت ناقدان وناصحان است.رعایت منزلت وشئون دانشگاهیان وبه رسمیت شناختن حق آنان در تشخیص وتعیین سیاست ها ومشارکت دادن آنها در اداره امور جامعه بویژه اداره دانشگاه ها وتاکید بر نقش وتعامل فزاینده بانهاد های علمی بین المللی ،شرط لازم برای توسعه متوازن ودانایی محور است.امید واریم این آموزه امام خمینی که فرمود: "دانشگاه مبداء همه تحولات است" جدی گرفته شود ودر پرتو آن نابسامانی هایی که بخشی از آن در سطور فوق گفته آمد کاهش یابد.
انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه ها
مهر ماه یکهزاروسیصدوهشتادونه
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر