يك انديشكده آمريكايي در گزارشي به سياست تركيه عليه سوريه و نزديكي آن به آمريكا اعلام كرد كه تركيه پنج راهكار براي تحت فشار قرار دادن سوريه در اختيار دارد.
به گزارش فارس، اندكي پس از آغاز ناآراميها در سوريه در ماه مارس گذشته كه با فعاليت گروهكهاي مسلح در شهر درعا در جنوب سوريه آغاز شد، تركيه با نزديك شدن به آمريكا، سياستي متفاوت از ماههاي قبل در قبال دمشق در پيش گرفت.
اكنون پس از گذشته بيش از چهار ماه از اين ناآراميها آنكارا بدون اشاره يا محكوم كردن فعاليت گروهكهاي مسلح كه تاكنون بيش از 500 نيروي امنيتي، پليس و انتظامي سوريه را كشتهاند، به طور يكجانبه اقدام دولت سوريه در مقابله با اين گروهكها را سركوب تظاهرات مردمي ميخواند و محكوم ميكند.
بسياري از كارشناسان سياست اخير تركيه مقابل سوريه را سياستي نزديك به كشورهاي غربي بهويژه آمريكا عليه دولت بشار اسد رئيس جمهوري سوريه ميدانند.
امروز نيز احمد داود اوغلو وزير خارجه تركيه وارد سوريه شد تا پيام كتبي رجب طيب اردوغان نخست وزير كشورش را تسليم مقامات سوريه كند. اردوغان اعلام كرد كه داود اوغلو موضع قاطع تركيه را در اين سفر اعلام خواهد كرد. بثينه شعبان مشاور بشار اسد نيز يك روز بعد پاسخ داد كه در اين صورت تركيه پاسخي قاطعانهتر از دمشق خواهد شنيد.
انديشكده "واشنگتن " در گزارشي به قلم "سونر جاگاپتاي " و "اندرو. جِي. تبلر " به بررسي گزينههاي تركيه مقابل سوريه و نحوه استفاده آمريكا و غرب از اين موقعيت در جهت تحت فشار قرار دادن حكومت سوريه پرداخت.
بنا بر اعلام اين انديشكده، سياستگذاران تركيه در حال مطالعه چند اقدام بالقوه براي اعمال فشار بر سوريه هستند كه به ترتيب محتمل بودن در ذيل مشخص گرديدهاند:
1- تماس با مخالفان: در 13 ژوئيه، آنكارا به چهرههاي تبعيدي مخالف سوريه اجازه داد تا در تركيه ملاقات كنند. جلسه بعد براي 16 جولاي برنامه ريزي شده است. اين جلسات دنباله گردهمايي برجسته 19 ماه مِي در آنتالياي تركيه و همچنين جلسات منظم استانبول با مديريت "كميته اجرايي گردهمايي آنتاليا " است. در همين حال آنكارا سعي دارد تا همچنان اسد و نخست وزير تركيه، رجب طيب اردوغان به طور مشترك به بررسي مسائل بپردازند كه منجر به علني شدن (گاها چشمگير) اختلافات فيمابين ميگردد.
*راهبرد دوسويه تركيه در قبال سوريه
به نظر ميرسد اين رويكرد براي متزلزل نمودن هرچه بيشتر اسد طراحي شده است تا از يكسو او را به يك سازش بزرگتر وادار كند و از سوي ديگر ميزان تقاضاي او را كاهش دهد. همچنان راهبرد دوسويه آنكارا در كنار كاهش اقتدار اسد، راهي براي نشان دادن اين نكته به مردم سوريه است كه تركيه به دنبال رابطه پايدار با كشور و مردم سوريه است، نه با رژيم اسد.
* اجتناب از اقدام نظامي براي حفظ قدرت نرم تركيه در جهان عرب
2- ايجاد منطقه حايل در داخل سوريه در صورت خارج شدن خشونت از كنترل: تركيه به احتمال زياد از مداخله نظامي اجتناب خواهد نمود و در عوض به ايجاد يك منطقه حائل در داخل سوريه براي ارائه امداد رساني به مردم روي خواهدآورد. اجتناب از اقدام نظامي به حزب عدالت و توسعه كمك خواهد كرد تا قدرت رو به رشد نرم خود را در جهان عرب كه از سال 2002 به دست آورده است حفظ كند.
* آنكارا درپي اعمال قدرت در منطقه حايل
هنگامي كه صدام خشونت عليه جمعيت كُرد كشور را آغاز كرد، تركيه منطقه مشابهي را در عراق در سال 1991 ايجاد كرد. تنها در عرض چند هفته، حدود يكونيم ميليون كُرد به اين منطقه فرار كرده بودند. در آوريل همان سال، آمريكا عمليات خود را آغاز نمود كه هدف آن ايجاد پايگاههايي در تركيه براي رساندن كمكهاي بشردوستانه به پناهندگان، ارسال نيروهاي ائتلاف به شمال عراق براي ايجاد يك منطقه غيرنظامي و ساخت مناطق اسكان مجدد بود. تركيه در صورت برخورداري از پشتوانه بينالمللي (به عنوان مثال، قطعنامه سازمان ملل) ممكن است چنين منطقهاي را در داخل سوريه ايجاد نمايد. با اين حال بهخلاف سال 1991، آنكارا احتمالا خواهان اعمال قدرت خويش در منطقه حايل خواهد بود.
* تحريمهاي اقتصادي براي فشار بر سوريه
3- تحريمهاي اقتصادي: بخشي از سياست "مشكلات در سطح صفر " حزب عدالت و توسعه تكيه بر تجارت بوده است. به منظور تقويت موافقت غيركتبي سوريه در واگذاري منطقه مرزي مورد مناقشه "هاتاي " به تركيه پس از رفراندوم سال 1939، در ژانويه 2004 آنكارا و دمشق يك توافقنامه تجارت آزاد امضا كردند. پس از اجرايي شدن توافق در سال 2007، تركيه تمام عوارض گمركي بر محصولات سوريه را لغو نمود، در حالي كه سوريه كه داراي صنايع بسيار ناكارآمدتري است، توافق نمود تا عوارض گمركي بر كالاهاي تركيه را به تدريج در طول يك دوره دوازده ساله كاهش دهد. با وجود اين اختلاف، سيل كالاهاي تركيه وارد بازار سوريه شدند كه باعث ركود 15 درصدي در صنعت سوريه در چند سال اول اجراي قرارداد شد. براي جبران، تعدادي از بازرگانان تركيه اقدام به راهاندازي و ايجاد كارخانه در حلب واقع در امتداد مرز دو كشور كردند.
با توجه به قدرت نرم تركيه و نيز بحران عميق اقتصادي سوريه، تركيه (احتمالا با پشتيباني سازمان ملل يا يك ارگان بينالمللي ديگر) ميتواند از قطع و يا محدوديت فعاليت تجاري خود به عنوان يك اهرم فشار براي توقف سركوبها استفاده نمايد و با توجه به اختلاف تعرفههاي گمركي، آنكارا از اقدام متقابل سوريه در وضع تحريمهاي تجاري ترس كمي خواهد داشت. علاوه بر تاثير مستقيم بر رژيم، تحريمها باعث حذف كالاهاي تركيه از بازار سوريه خواهد شد كه باعث ترديد درصد زيادي از مردم طبقه متوسط و مرفه در حمايت از اسد خواهد شد. علاوه بر اين، هرگونه بسته شدن موقت كارخانههاي تحت پوشش مالي تركيه در سوريه موجب صدمه شديد به طبقات كارگر، ايجاد تنش با آنها و افزايش مشكلات بيكاري رژيم خواهد شد.
* توسل به گزينه سياست بازدارندگي
4- بازدارندگي نظامي: در صورت افزايش بيش از حد پناهندگان در منطقه حائل و عدم توانايي دولت در كنترل آن يا در صورت ادامه قتلعام توسط اسد در شهرهاي بزرگ مانند حلب، حزب عدالت و توسعه ممكن است همدردي عمومي با برادران مسلمانش را به خاطر آزار و اذيت تحميلي غير قابل چشمپوشي بداند. چنين تحولاتي ميتواند آنكارا را متقاعد كند تا از تهديد نظامي به عنوان يك اهرم پيشگيري از سركوب بيشتر استفاده نمايد. تاريخ گواه موفقيت اين روش است. همانطور كه قبلا ذكر شد، تحت فشار تركيه، دمشق (ظاهرا) با اعزام نيرو به مناطق مرزي در سال 1998 از حملات پ.ك.ك. جلوگيري نمود. در صورتي كه آنكارا به اين باور برسد كه اقدام نظامي تنها گزينه موفقيتآميز است، ممكن است گزينه بازدارندگي را دوباره استفاده كند.
*احتمال مداخله مستقيم نظامي بدون دخالت غرب
5- مداخله نظامي: در صورت عدم كارايي سياست بازدارندگي و يا در صورت سقوط سوريه به هرج و مرج، مداخله محدود نظامي گزينه بعدي تركيه خواهد بود. در اين سناريو، آنكارا احتمالا سعي خواهد كرد تا ناتو و آمريكا را خارج گود نگه دارد، الگوي سياست خارجي تركيه در طول دهه گذشته تغيير كرده است و آنكارا نميخواهد به عنوان "عنصر غرب " در منطقه تلقي شود. با اين وجود رابطه رئيس جمهور اوباما با نخست وزير اردوغان ميتواند به رفع اين مشكل كمك نمايد، به عنوان مثال، در طول تماسهاي اخير و ظاهرا دوستانه بين اين دو، اوباما اردوغان را متقاعد نموده است تا از مخالفت با سياست خاورميانهاي آمريكا در مورد ليبي دست بردارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر